บทความ

แม้การเลือกตั้งจะผ่านพ้นลงไปแล้ว แต่การจัดตั้งรัฐบาลและการจัดทำนโยบายนั้นยังเพิ่งเริ่มต้นขึ้นเท่านั้น ท่ามกลางการหาเสียงในห้วงการเลือกตั้งที่ผ่านมานโยบายที่ยังไม่ได้รับการพูดถึงมากนักคือ “การปฏิรูประบบราชการ หรือการปฏิรูปภาครัฐ”

แนวคิด 'สองนคราประชาธิปไตย' กลับมาเป็นที่พูดถึงอีกครั้ง หลังการเลือกตั้ง 69 เมื่อ 'พรรคภูมิใจไทย' ซึ่งได้สส.อย่างไม่เป็นทางการ 193 ที่นั่ง ที่พบว่า "คะแนนเขต" พบว่า กระจุกตัวในภาคอีสาน กลาง ตะวันออก ขณะที่ 'พรรคประชาชน' ซึ่งทำได้เพียงแค่ 118 ที่นั่ง แต่สามารถกวาด เก้าอี้ สส.กทม.ได้ทุกเขต

จาก 12 เวที Policy Watch Connect 2026 เกิดเป็น 80 ข้อเสนอเชิงนโยบาย ส่งต่อสู่ภาคการเมือง พร้อมเปิด 'ตลาดนัดนโยบาย' ให้ตัวแทนภาคประชาชนขายตรง ต่อตัวแทน 5 พรรค เลือกนโยบายที่อยากไปทำต่อเพื่อแก้วิกฤตประเทศ Policy Watch ขอสรุปช็อปปิ้งลิสต์ พรรคไหนซื้ออะไร นโยบายไหนขายดี แล้วทำไมบางนโยบายถึงยังไม่ถูกซื้อ

เนื่องจากระบบการศึกษาไม่สามารถดึงขีดความสามารถของแรงงานออกมาได้เต็มที่ เรียนจบมาแล้วทำงานไม่ตรงสาย กลายเป็นความเสียโอกาสในการพัฒนาทุนมนุษย์ โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ที่จะเป็นพลังขับเคลื่อนประเทศให้ทันกับโลกที่เปลี่ยนไป

ดูผิวเผินเหมือนว่าเราจะมีทางเลือกเยอะมากในการเลือกตั้งที่จะมาถึงนี้จากจำนวนพรรคการเมืองและข้อเสนอนโยบายยิบย่อยมากมายของแต่ละพรรค แถมข้อเสนอส่วนใหญ่ยังทำให้รู้สึกว่าจับต้องได้ง่าย

การออกเสียงเลือกตั้งและการลงประชามติ ในวันที่ 8 ก.พ. 69 ​ เป็นอีกหมุดมหมายสำคัญที่ประชาชนจะร่วมเป็นผู้ตอบคำถามว่า เราจะฝ่าวิกฤตการเมืองไปได้หรือไม่ 

การเลือกตั้ง สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล และนายกองค์การบริหารส่วนตำบล ในวันที่ 11 ม.ค. 69  ถือเป็นอีกตัวชี้วัดความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและสะท้อนภาพความคาดหวังของประชาชนในท้องถิ่น

8 กุมภาพันธ์ นี้ วันลงประชามติพร้อมเลือกตั้ง ด้วยคำถาม “ท่านเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่” ที่คำตอบจะชี้ชะตาอนาคตประเทศ หาก “8 กุมภากาเห็นชอบ” ได้คะแนนมากกว่า ก็จะช่วยเปิดทางให้ออกแบบรัฐธรรมนูญอีกครั้ง

ก่อนเลือกตั้ง องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ในวันที่ 11 ม.ค. 69 สภาองค์กรชุมชนและภาคประชาสังคมได้ร่วมมือกันตรวจสอบประวัติผู้สมัครหน้าใหม่และหน้าเดิม รวมทั้งทุจริตที่อาจเกิดขึ้นด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล เพราะข้อมูลที่รอบด้านจำเป็นอย่างยิ่งต่อการตัดสินใจลงคะแนนเสียง

ในขณะที่หลายประเทศเผชิญกับการเติบโตของจำนวนประชากรโดยรวมที่ลดลง จากจำนวนเด็กที่เกิดน้อยลง แต่มหานครยังเพิ่มขึ้นอยู่เรื่อยๆ เพราะคนจำนวนมากยังเดินทางเข้ามาอาศัยอยู่ในเมืองเพื่อชีวิตที่ดีกว่า รายงานฉบับนี้พาไปดูการเคลื่อนย้ายของคนและทิศทางในอนาคต

ก้าวสู่ปีที่ 3 อย่างมีความหมาย! Policy Watch Thai PBS ชวนคนไทยจับตา 'การเลือกตั้งทั่วไป 2569' จุดเปลี่ยนสำคัญของนโยบายสาธารณะไทย ถึงเวลาที่เสียงจากภาคประชาสังคมจะส่งตรงถึงรัฐบาลชุดใหม่ พบกันในมหกรรม Policy Watch Connect 2026 เชื่อมโยงทุกนโยบายเพื่ออนาคตที่ดีกว่า

WIR 2026 รายงานความเหลื่อมล้ำในไทยอยู่ระดับรุนแรง ผ่านไปกว่า 40 ปี ยังไม่ดีขึ้น คนสุดรวย 1% หรือราว 7 แสนคนทั่วประเทศ มีรายได้เกือบ 20% ของรายได้ทั้งประเทศ และครองทรัพย์สินกว่า 30% ของมูลค่าทรัพย์สินของประเทศ ทำให้ไทยติดอันดับกลุ่มประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำมากที่สุดในโลก

ไม่เพียงแค่ 'สัญญาณ' ความพร้อมยุบสภา ในวันที่ 12 ธ.ค. ที่นายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล ออกมาประกาศ จนทำให้สังคมต้องถอยกลับมาตั้งหลักวิเคราะห์ไทม์ไลน์สู่การเลือกตั้งกันใหม่ แต่อีกประเด็นสำคัญที่ถูกจับตาคือท่าทีมุมมองต่อการผลักดัน 'นโยบาย' สู่การปฏิบัติ ที่ชวนให้สังคมต้องกลับมาทำความเข้าใจกันใหม่อีกครั้ง

โอกาสสำคัญจาก “พ.ร.บ.พื้นที่ต้นแบบนวัตกรรมการศึกษา” ที่จะถูกขยายออกไปอีก 7 ปี คือกุญแจสำคัญนำไปสู่การสร้าง “พลเมือง” มาขับเคลื่อน “ภูเก็ต” ให้อยู่รอดได้อย่างยั่งยืน แต่ต้องกล้าทลายกรอบการศึกษาเดิม ปลดล็อกการกระจายอำนาจให้ท้องถิ่น-เอกชน เข้ามามีบทบาทในพัฒนาได้อย่างอิสระ

สภาผู้แทนราษฎร เห็นชอบ 4 กฎหมายท้องถิ่น ปรับเกณฑ์ลดอายุผู้สมัครออกเพื่อ เปิดทางคนรุ่นใหม่ ชิงเก้าอี้ผู้บริหารท้องถิ่น หลังจากนี้จะเสนอต่อ วุฒิสภาพิจารณา ซึ่งคาดว่าจะสามารถทันการจัดเลือกตั้งท้องถิ่นในปี 2569

การแก้ไขรัฐธรรมนูญเริ่มเห็นความคืบหน้าชัดเจนขึ้น เมื่อที่ประชุมร่วมรัฐสภามีมติเห็นชอบในหลักการร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับของพรรคประชาชนและภูมิใจไทย เตรียมเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในชั้นกรรมาธิการ ก่อนนำกลับมาให้ที่ประชุมร่วมรัฐสภาเห็นชอบ ซึ่งจะเป็นการปูทางไปสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

ตั้งแต่ พ.ศ. 2563 ระบบราชการได้พัฒนาให้มีการบริการทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Service) บริการประชาชนทาง ออนไลน์ เพราะการแพร่ระบาดของโควิด-19 และเพื่อประยุกต์เทคโนโลยีและระบบดิจิทัลในการบริหารราชการและบริการสาธารณะคล่องตัวยืดหยุ่นมากขึ้น ก.พ.ร. จึงเสนอกฎหมายใหม่ แก้กฎหมายเดิมที่เป็นอุปสรรค

ทำความรู้จักกับการออกแบบนโยบายแบบเห็นอกเห็นใจ หรือ Empathetic Policy Design เพื่อเป็นทางเลือกในการแสวงหา "นโยบายสาธารณะที่ดี" หลังจากในช่วงกว่าครึ่งศตวรรษหลาย ๆ นโยบายมักสร้างปัญหา หากเปลี่ยนวิธีคิดใหม่ อาจเป็นทางออก เพราะ "ถ้าสังคมไม่สุข ก็ไปต่อไม่รอด"

การเสนอกฎหมายจากภาคประชาชนเป็นโอกาสสำคัญ ที่ประชาชนในฐานะเจ้าของอำนาจตัวจริง และมีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรงจากนโยบายต่าง ๆ จะได้มีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางของประเทศ ผ่านการผลักดันประเด็นที่เห็นว่าสำคัญ ในสถานการณ์ที่กฎหมายปัจจุบันอาจยังไม่ตอบโจทย์ปัญหาที่เป็นอยู่

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย ส่งหนังสือคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองฯ สภาผู้แทนราษฎร ยืนยันปลดล็อกอำนาจท้องถิ่นสามารถจัดการ “ รถรับส่งนักเรียน-อาหารกลางวัน-ทุนการศึกษา" สำหรับนักเรียนทุกคน เพื่อเป็นการบริการสาธารณะให้กับประชาชนในท้องถิ่น

นโยบายสาธารณะเป็นสาระสำคัญในการหาเสียงเลือกตั้ง เพื่อทำให้พรรคการเมืองได้เป็นรัฐบาล และเป็นเครื่องมือบริหารประเทศ ซึ่งส่งผลต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน หากแต่หลายรัฐบาลไม่สามารถผลักดันนโยบายให้สัมฤทธิ์ผล หรือไม่เริ่มดำเนินการดังที่เคยหาเสียงไว้

วัฒนธรรมทางการเมืองที่เรียกว่า “ตระกูลการเมือง” หรือ “บ้านใหญ่” (dynasty politics, political family) คือ การครอบครองและสืบทอดตำแหน่งสำคัญในการบริหารภาครัฐหรือพรรคการเมือง ภายในสมาชิกครอบครัวหรือญาติสนิทมิตรสหาย แม้ว่าจะผ่านกลไกการเลือกตั้งมาก็ตาม

ในโลกที่เปลี่ยนแปลงไม่หยุดนิ่ง “ภูเก็ต” กำลังเผชิญความท้าทายมากมาย ทั้งตลาดนักท่องเที่ยวที่เปลี่ยนไป ปัญหาความปลอดภัยบนท้องถนน และคุณภาพชีวิตคนท้องถิ่นที่ยังต้องการการพัฒนา การเปลี่ยนเกาะแห่งนี้ให้เป็น “เมืองสุขภาวะ” จึงเป็นคำตอบ สู่คุณภาพชีวิตที่ดีและยั่งยืนสำหรับทุกคน

รัฐบาลไฟเขียว ร่างพ.ร.บ.คุ้มครองเด็กฉบับใหม่ ใช้แทนฉบับเดิมที่บังคับใช้มายาวนานกว่า 20 ปี กำหนดสิทธิพื้นฐานของเด็กให้ชัดเจนขึ้น และให้หน่วยงานรัฐมีหน้าที่ดูแล พร้อมดึงองค์กรส่วนท้องถิ่นเข้ามามีบทบาทและหน้าที่ดูแล ขณะที่นักกฎหมายชี้ต้องออกกฏหมายและระเบียบโดยยึด "ประโยชน์สูงสุดของเด็ก" เป็นสำคัญ

“ผี” เป็นเรื่องเล่าขานนานมานานปี หลายคนกลัวผีเพราะ “เชื่อว่ามี” แต่กลับ “ไม่เคยเห็น” เรามีประสบการณ์ผ่านเรื่องผีๆ หนึ่งใน “ผี” ยอดนิยมคือ “ซอมบี้” ผีดิบที่ฆ่าไม่ตาย และเรื่องผี ๆ มีอยู่ในแทบทุกบริบท ไม่เว้นแม้แต่ ใน “นโยบายสาธารณะ”

แม้ไทยจะมีกฎหมายกระจายอำนาจการเงินการคลังสู่ท้องถิ่นมานาน แต่ยังเผชิญปัญหารัฐบาลจัดสรรงบประมาณให้ท้องถิ่นต่ำกว่ากฎหมายกำหนด ทำให้ท้องถิ่นไม่สามารถพัฒนาศักยภาพ นักวิชาการเสนอภาษีบ้านเกิด หวังปลดล็อกงบประมาณให้ท้องถิ่นวางแผนพัฒนาพื้นที่ของตัวเองได้

ในวันอาทิตย์ที่ 11 พฤษภาคม 2568 จะมีการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลและนายกเทศมนตรีในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ เหตุการณ์นี้ไม่ใช่เพียงวาระตามวัฏจักรของการเมืองท้องถิ่น หากแต่เป็นโอกาสสำคัญที่ประชาชนจะได้ใช้สิทธิในการกำหนดทิศทางของคุณภาพชีวิตในระดับใกล้ตัวที่สุด

ชีวิตประจำวันของคนกรุง เจอปัญหามากมาย แม้จะเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่หากพิจารณาลึกลงไป อาจเป็นปัญหาเดิมที่พูดกันมานาน นั่นคือ การกระจายอำนาจ ซึ่งการรวมศูนย์อำนาจการบริหาร ทำให้ไม่มีการแก้ไขปัญหา และหลายปัญหาเรื้อรัง หน่วยงานรัฐบาลกลางควรแบ่งภาระต่างให้กทม. และท้องถิ่นช่วยดูแล

ในช่วงเวลากว่าสองสัปดาห์ที่ผ่านมา สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ตกเป็นที่กล่าวถึงและวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง จากเหตุการณ์ตึกถล่มอันเนื่องมาจากแผ่นดินไหวเมื่อ 28 มี.ค. 68 ซึ่งนำไปสู่คำถามเกี่ยวกับบทบาทและการปฏิบัติหน้าที่ของ สตง.

ชาวเชียงใหม่อยากเห็น ผู้บริหาร อบจ.ชุดใหม่ เดินหน้าร่วมพัฒนาจังหวัด เปิดพื้นที่ให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจทุกขั้นตอน แก้ปัญหา คุณภาพชีวิต-เศรษฐกิจ-ปัญหาฝุ่นควัน-การศึกษา-สิทธิการเดินทาง และการกระจายอำนาจ

ปล่อยให้การทุจริตกัดกินสังคมไทยมานานแค่ไหน ? ถึงเวลาแล้วที่ “หลังการเลือกตั้ง อบจ. 2568” จะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญให้ทุกคนร่วมมือกันสร้างกลไกตรวจสอบผู้นำท้องถิ่น เพื่อหยุดยั้งการคอร์รัปชัน และพลิกฟื้นบ้านเราให้กลับมาสดใสอีกครั้ง

แม้จะมีงบประมาณ อบจ.มากถึงปีละ 1,400 ล้านบาท แต่ “ห่านที่ออกไข่ทองคำให้ประเทศ” อย่างภูเก็ตก็มีราคาที่ต้องจ่าย จากการเป็นเมืองเศรษฐกิจและท่องเที่ยวสำคัญ

เป้าหมายของการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น ก็เพื่อลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำ แก้ปัญหาของพื้นที่ได้ไวและตรงจุด ทั้งยังเป็นกลไกสำคัญในการกำหนดยุทธศาสตร์และทิศทางการพัฒนาจังหวัด แต่ที่ผ่านมางบประมาณ อบจ.ส่วนใหญ่ กลับถูกใช้ไปแบบตัดเสื้อโหล ไม่ตอบโจทย์ “การเติบโตของเมืองอย่างก้าวกระโดด” โดยเฉพาะกับจังหวัดชลบุรี

การเลือกตั้ง อบจ. ที่หลายคนพุ่งเป้าไปที่เกมการเมืองระหว่างผู้ลงสมัคร แต่การเลือกตั้ง อบจ. มีมากกว่านั้น เพราะเป็นเรื่องการกระจายอำนาจการเงินการคลังสู่ท้องถิ่น รวมถึงอำนาจการบริหารจัดการในพื้นที่ ที่นับเป็นความท้าทายที่สำคัญ