บทความ

8 กุมภาพันธ์ นี้ วันลงประชามติพร้อมเลือกตั้ง ด้วยคำถาม “ท่านเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่” ที่คำตอบจะชี้ชะตาอนาคตประเทศ หาก “8 กุมภากาเห็นชอบ” ได้คะแนนมากกว่า ก็จะช่วยเปิดทางให้ออกแบบรัฐธรรมนูญอีกครั้ง

ก่อนเลือกตั้ง องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ในวันที่ 11 ม.ค. 69 สภาองค์กรชุมชนและภาคประชาสังคมได้ร่วมมือกันตรวจสอบประวัติผู้สมัครหน้าใหม่และหน้าเดิม รวมทั้งทุจริตที่อาจเกิดขึ้นด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล เพราะข้อมูลที่รอบด้านจำเป็นอย่างยิ่งต่อการตัดสินใจลงคะแนนเสียง

สติธร ธนานิธิโชติ คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มองย้อนเลือกตั้ง 66 เพื่อประเมินเลือกตั้ง 69 แม้จะไม่มีโอกาสเห็นการเมืองใหม่และหน้าตารัฐบาลที่แตกต่างจากเดิม แต่การเลือกตั้ง 69 ช่วยปรับสมดุลการเมือง ฝ่ายอนุรักษ์มีความหวังชนะเลือกตั้งทำให้ประชาธิปไตยเดินต่อไปได้

จากสถิติ ของศูนย์บริการการรับแจ้งความออนไลน์ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ระหว่าง มี.ค. 65 - 30 พ.ย.68 มีคดีออนไลน์ทั้งหมด 1,124,452 เรื่อง รวมมูลค่าความเสียหาย 105,097,429,222 บาท ซึ่งแน่นอนว่าตามข้อเท็จจริงย่อมมีตัวเลขสูงกว่านั้น

สถานการณ์การถูกหลอกลวงทางออนไลน์ของไทยเริ่มพบมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยปี 2566 พบว่า 73% ของคนไทยประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป มีประสบการณ์การถูกหลอกลวง และในจำนวนนี้ตกเป็นเหยื่อถึง 47 % อีกทั้งยิ่งอายุมากขึ้น ยิ่งมีโอกาสตกเป็นเหยื่อมากขึ้น ความเสี่ยงสูงสุดที่อายุ 45 ปี และมีโอกาสน้อยลงเมื่ออายุมากกว่านั้น

นโยบาย 6 พรรคการเมือง ที่คาดว่าจะมีบทบาทสำคัญในสนามเลือกตั้ง 69 ยังคงเน้นนโยบายแก้ปัญหาปากท้อง “แบบประชานิยม” แก้ปัญหาเศรษฐกิจระยะสั้นมากกว่าการเสนอแก้ไขโครงสร้างระยะยาว

เพราะข่าวลวงแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงใกล้เลือกตั้ง 2569 ซึ่งกระทบต่อการตัดสินใจในการลงคะเนนเสียงเลือกตั้ง และบั่นทอนความเชื่อมั่นในระบบประชาธิปไตย การมีเครื่องมือตรวจสอบข้อเท็จจริงจึงสำคัญอย่างมากสำหรับการเลือกตั้ง-ประชามติ

แม้จะไม่ใช่เรื่องเหนือความคาดหมายกับการยุบสภาฯของ นายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล ในวันที่ 11 ธ.ค. 68 แต่ผลที่ตามมาอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงคือหลายนโยบายต้องหยุดชะงักไม่ได้ไปต่อ รวมไปถึงกฎหมายสำคัญอีกหลายฉบับที่ผ่านการพิจารณามาหลายขั้นตอนต้องค้างสภาฯ หยุดพิจารณาและมีแนวโน้มจะไม่ได้ไปต่ออย่างน่าเสียดาย

อนุทิน ชาญวีรกุล ประกาศ "ขอคืนอำนาจกลับไปยังพี่น้องประชาชน" หลังที่ประชุมรัฐสภามีมติ 329 ต่อ 302 ไม่เห็นด้วยกับการตัดอำนาจของ สว. 1 ใน 3 ทำให้ พรรคประชาชน และพรรคฝ่ายค้าน เตรียมยื่นอภิปรายไม่ไว้วางใจ

เนื่องในวันสิ่งแวดล้อมไทย 4 ธ.ค. เวียนมาอีกครั้ง แต่การดูแลและปกป้องสิ่งแวดล้อมที่เป็นสมบัติของชาติ กำลังเผชิญกับ "ทางตัน" ด้านหนึ่งภาครัฐต้องการให้ภาคประชาชนช่วยเป็นหูเป็นตาและร่วมกันดูแล แต่อีกด้านหนึ่งกฎหมายของรัฐกลับเปิดทางให้กลุ่มธุรกิจที่สร้างความเสียหายป้อง"ปิดปาก"ชาวบ้าน

Fact-Check Thailand 2026 เป็นโครงการที่เกิดขึ้นเพื่อเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy)  ทั้งการตรวจสอบ วิเคราะห์ แยกแยะข้อมูลข่าวสาร รวมทั้งนโยบายหาเสียง ก่อนตัดสินใจลงคะแนนเสียงในวันเลือกตั้ง

“ความสุจริตเที่ยงธรรมในการเลือกตั้ง” คืออะไร และเหตุใดจึงสำคัญกว่าการมองเพียงแค่เรื่อง “การทุจริต” หรือ “การซื้อเสียง” ซึ่งการเลือกตั้งที่สุจริตเที่ยงธรรมจึงไม่เพียงรับรองความถูกต้องตามกฎหมาย หากยังเป็นหลักศีลธรรมทางการเมืองที่ค้ำจุนความชอบธรรมของระบอบประชาธิปไตย

ไม่เพียงแค่ 'สัญญาณ' ความพร้อมยุบสภา ในวันที่ 12 ธ.ค. ที่นายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล ออกมาประกาศ จนทำให้สังคมต้องถอยกลับมาตั้งหลักวิเคราะห์ไทม์ไลน์สู่การเลือกตั้งกันใหม่ แต่อีกประเด็นสำคัญที่ถูกจับตาคือท่าทีมุมมองต่อการผลักดัน 'นโยบาย' สู่การปฏิบัติ ที่ชวนให้สังคมต้องกลับมาทำความเข้าใจกันใหม่อีกครั้ง

กฎหมายสร้างเสริมสันติสุข ขณะนี้อยู่ในชั้นการพิจารณาของ กมธ. วุฒิสภา โดยในขั้นตอนนี้มีการเสนอปรับแก้บางมาตรา ซึ่งประเด็นนิรโทษกรรมความผิดมาตรา 112 ยังเป็นอีกประเด็นสำคัญในการขอพิจารณาปรับแก้ไข

จากความขัดแย้งทางการเมืองที่ยาวนานกว่า 2 ทศวรรษ มีผู้ถูกดำเนินคดีทางการเมืองเป็นจำนวนมาก 'นิรโทษกรรม' ถูกมองว่าจะเป็นอีกจุดเริ่มต้น ที่จะสามารถคลี่คลายความขัดแย้งทางการเมืองนี้ แต่อีกด้านหนึ่งกลับถูกมองว่านี่อาจจะกลายเป็นชนวนซ้ำเติมความขัดแย้งให้รุนแรงกว่าที่เคยเป็น

การเปิดเผยข้อมูลรัฐสภา และพื้นที่ให้ประชาชนร่วมตรวจสอบและตัดสินใจ เป็นปัจจัยพื้นฐานของการสร้าง "รัฐสภาเปิด" (Open Parliament) ตามที่รัฐสภามุ่งหวัง หากแต่การเปิดข้อมูลรัฐสภากลับลักปิดลักเปิด และสร้างพื้นที่ให้ประชาชนได้ไม่เพียงพอ

รายงานระดับนิติธรรมประเทศที่จัดทำโดย World Justice Project (WJP) ปี 2568 ไทยได้คะแนนรวม 0.50 จากคะแนนเต็ม 1.00 แม้คะแนนเพิ่มขึ้น 1.0% แต่ยังคงอยู่ในระดับต่ำกว่ามาตรฐานโลก นำมาสู่คำถามว่าเหตุใดนิติธรรมในไทยถึงอยู่ในระดับต่ำ และทำอย่างไรสถานการณ์ถึงจะดีขึ้น

ศาลรัฐธรรมนูญไม่รับวินิจฉัยคำร้องเรื่องพรรคประชาชนทำ MOA กับพรรคภูมิใจไทย โหวตอนุทินเป็นนายกรัฐมาตรีอย่างมีเงื่อนไข โดยมีมติเป็นเอกฉันท์ไม่รับคำร้องไว้พิจารณา ระบุว่าไม่ปรากฏข้อเท็จจริงหรือพยานหลักฐานเพียงพอว่าเป็นการล้มล้างการปกครอง

สำรวจนโยบายรัฐบาล "อนุทิน ชาญวีรกุล" ที่ประกาศไว้ตั้งแต่เริ่มฟอร์มรัฐบาลว่าจะอยู่บริหารประเทศเพียง 4 เดือน ก่อนยุบสภาเพื่อจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่ โดยรัฐบาลประกาศนโยบายไว้ 15 ด้านในการแถลงนโยบายสัปดาห์หน้า แต่นโยบายใดจะประสบความสำเร็จมากน้อยแค่ไหนในช่วงเวลาที่จำกัด

บางครั้งการออกแบบการพัฒนาที่สร้างความเจริญ อาจกลายเป็นการละเลยสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของคนในท้องถิ่น การแก้กฎหมายเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมได้ในทุกระดับ จะช่วยนำพาไปสู่การพัฒนาที่ตอบโจทย์และยั่งยืน เพราะหากเศรษฐกิจไม่นำมาซึ่งความมั่นคงแห่งชีวิตในท้องถิ่น การพัฒนาก็ไม่มีความหมาย

3 ข้อเท็จจริง คำสั่งศาลฏีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ฉบับเต็มทำไมสั่ง จำคุก นายทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี คดีชั้น 14 รพ.ตำรวจ เป็นเวลา 1 ปี ไม่รวมระยะเวลารักษาตัวที่โรงพยาบาลตำรวจ เหตุ การส่งตัวรักษานอกเรือนจำขัด พ.ร.บราชทัณฑ์ อาการเจ็บป่วยไม่ฉุกเฉิน รพ.ราชทัณฑ์รักษาได้

รัฐบาลเพื่อไทย บริหารประเทศเกือบ 2 ปี ภายใต้นายกรัฐมนตรี 2 คน มีนโยบายที่ทำจำนวนมาก แต่ประสบความสำเร็จเพียง 4 นโยบายเท่านั้น ขณะที่ "อนุทิน" นายกรัฐมนตรีใหม่ป้ายแดง ประกาศแก้ปัญหาเร่งด่วน 4 ด้าน ทั้งเศรษฐกิจ ชายแดนกัมพูชา ภัยพิบัติ และอาชญากรรม

Policy Forum ไทยพีบีเอส เปิดเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเพื่อหาทางออกให้กับปัญหา "การพัฒนาโครงการขนาดใหญ่" ที่มักจะขาดการมีส่วนร่วมจากประชาชนอย่างแท้จริง โดยพยายามแสวงหากลไกและรูปแบบการมีส่วนร่วม "ใหม่" เพื่อนำไปสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน แก้ปัญหาการต่อต้านและความไม่ไว้วางใจต่อภาครัฐ

ท่ามกลางบรรยากาศรอติดตามว่าใครจะมาเป็นนายกรัฐมนตรี คนที่ 32 ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อทางการเมือง ที่แต่ละพรรคต่างขับเคี่ยวชิงไหวชิงพริบกันอย่างดุเดือด 'ประชาชน' จำนวนไม่น้อยกลับรอดลุ้นดูท่าทีว่านโยบายที่พวกเขาต้องการจะถูกผลักดันต่อไปหรือไม่หากรัฐบาลต้องเปลี่ยนขั้วขึ้นมาจริง ๆ

iLaw ออกรายงาน 1 ปี สว. 67 ตรวจสอบผลงานของ 200 สว. จากระบบ “แบ่งกลุ่ม-เลือกกันเอง” พบ กลุ่มสว.ข้างมาก แพ็กกันแน่นครอง 75% ของวุฒิสภา โดยเกินครึ่งเป็น สว.สีน้ำเงิน ขณะที่ สว. 88 คนผลัดเวรนั่งกมธ.สอบประวัติฯ ศาลรธน.-องค์กรอิสระ-ข้าราชการระดับสูง

เปิดรายงานดัชนีช่องว่างทางเพศโลก ประจำปี 2568 ความเหลื่อมล้ำทางเพศในประเทศกำลังพัฒนายังสูง ไทยติดอันดับ 66 ของโลก แม้ความเท่าเทีมการศึกษาได้อันดับ 1 แต่ตลาดและตำแหน่งแรงงานถูกปิดกั้น ทำให้ลงทุนการศึกษาไม่คุ้มค่า ขณะที่ตำแหน่งทางการเมืองย่ำแย่ ติดอันดับ 105 ผู้หญิงก้าวถึงบทบาทสำคัญน้อยมาก

นักประวัติศาสตร์ มองประวัติศาสตร์ชาตินิยมผ่านปรากฏการณ์ความขัดแย้งไทย-กัมพูชา ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่ถูกสร้างขึ้น ในขณะที่ไม่มีมุมมองเรื่องสันติภาพ แนะผู้ที่ต้องการสันติภาพต้องออกมาช่วยพูด เพราะสงครามนำมาสู่ความรุนแรงและความสูญเสัย ขณะสันติภาพนำไปสู่ประชาธิปไตย

ประเทศไทยกำลังอยู่ในวิกฤตรอบด้าน ทั้งเรื่องสันติภาพ สิทธิมนุษยชน ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ความมั่นคงของรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งและความมั่นคงของชาติ

แนวคิดว่าด้วยองค์กร ซึ่งทำหน้าที่ป้องกันการใช้อำนาจในทางที่มิชอบนั้นแม้มีมาอย่างยาวนาน อย่างไรก็ตาม แนวคิดดังกล่าวขึ้นมามีบทบาทสำคัญเมื่อระบอบรัฐธรรมนูญและการเมืองแบบตัวแทนกลายมาเป็นรูปแบบทางการปกครองรูปแบบหลักในช่วงปลายศตวรรษที่สิบแปดและต้นศตวรรษที่สิบเก้า เป็นต้นมา

นโยบายสาธารณะเป็นสาระสำคัญในการหาเสียงเลือกตั้ง เพื่อทำให้พรรคการเมืองได้เป็นรัฐบาล และเป็นเครื่องมือบริหารประเทศ ซึ่งส่งผลต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน หากแต่หลายรัฐบาลไม่สามารถผลักดันนโยบายให้สัมฤทธิ์ผล หรือไม่เริ่มดำเนินการดังที่เคยหาเสียงไว้

ความไม่แน่นอนทางการเมืองเพิ่มสูงขึ้น แต่ยังมีกฎหมายสำคัญ ๆ ยังค้างสภาผู้แทนราษฎรอีกจำนวนมาก 35 ฉบับ โดยในช่วง 2 ปี รัฐบาลเพื่อไทย มีกฎหมายผ่านการพิจารณาประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษาแล้ว 16 ฉบับ ขณะที่รัฐบาลเหลือเวลาบริหารอีกราว 2 ปี ท่ามกลางความขัดแย้งทางการเมืองเริ่มปะทุขึ้น ทั้งในสภาฯและนอกสภาฯ

เพิ่มเงินเยียวยาเหยื่อคดีอาชญากรรมและจำเลยคดีอาญาทั้ง ๆ ที่ไม่มีความผิด ค่าตอบเเทนวงเงินสูงสุด 300,000 บาท หวังให้เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจ และลดขั้นตอนในการรับเงินเพื่อลดภาระประชาชน จากเดิมยุ่งยากและเป็นภาระ ขณะที่นักกฎหมายแนะให้สิทธิประกันตัวดีกว่าจ่ายชดเชย

คดีฮั้วเลือกสว. จะจบลงอย่างไร หรือ จะเป็นมวยล้มต้มคนดู หลังผ่านไปกว่า 1 ปีเพิ่งดำเนินคดี ขณะที่สว.บางกลุ่มขอเปิดประชุมสภาวิสามัญ เลือกผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ ที่มีอำนาจในการพิจารณาสอบสวนและตัดสินคดีนี้ นำไปสู่ความกังวลใจเกี่ยวกับผลประโยชน์ทับซ้อน “เลือกคนที่จะมาตัดสินตัวเอง”

“ไม่ได้เลือก แต่ขอร่วม” ภาคประชาชน นักวิชาการ และคนรุ่นใหม่ จับตากระบวนการเลือก สว.ชุดใหม่ ฝากข้อเสนอและความคาดหวังในการสร้างจุดเปลี่ยนทางการเมือง ปูทางสู่การแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

กติกาใหม่ที่กำหนดให้ สว. มาจากการเลือกกันเอง 20 กลุ่มอาชีพ นำมาสู่เสียงวิพากษ์วิจารณ์ ทั้งในประเด็นความสลับซับซ้อนในขั้นตอนการเลือกที่ประชาชนจำนวนมากยังไม่เข้าใจ และยังมีประเด็นเรื่องขาดการยึดโยงกับประชาชน จนไม่อาจสะท้อนการเป็นตัวแทนของประชาชนเข้าไปทำหน้าที่ในสภาสูง

โค้งสุดท้ายกระบวนการคัดเลือกวุฒิสภา ที่ตรียมเลือกระดับประเทศกันในวันที่ 26 มิ.ย. นี้ และจะได้สว. 200 คน เข้าไปทำหน้าที่สภาสูง ซึ่งมีภารกิจสำคัญต่าง ๆ มากมายรออยู่ข้างหน้า

กติกาเลือกสว. แม้จะมีเจตนาเพื่อต้องการให้เกิดความอิสระและปลอดอิทธิพลพรรคการเมือง แต่กลับสร้างความสับสนและความไม่เชื่อมั่นต่อระบบเลือกตั้ง นักวิชาการไม่เชื่อสว.ใหม่เปลี่ยนบ้านเมืองได้ ด้านภาคประชาชนกังวลมีช่องโหว่เสี่ยงฮั้วกัน เปิดทางให้เทคะแนนโหวตเพื่อบล็อกคู่แข่ง

การเลือกตั้งสว.ที่กำลังจะมาถึงอีกไม่กี่วันข้างหน้า พร้อมด้วยกติกาใหม่ที่หลายคนงง และออกมาวิพากษ์วิจารณ์คณะกรรมการการเลือกตั้ง(กกต.) อย่างรุนแรง แต่จะรู้หรือไม่ว่ากติกาที่ว่ามาจากไหน และใครเป็นผู้เสนอ ถ้าไม่ใช่ มีชัย ฤชุพันธ์ุ อดีตประธานคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.)

การเลือกตั้ง สว.ชุดใหม่ของไทย เป็นเรื่องที่ควรจับตา หลัง ชุดเดิมยุคแต่งตั้งจาก คสช.ใกล้หมดวาระดำรงตำแหน่ง 5 ปี ซึ่ง สว.มีอำนาจสูงสุด คือ โหวตแก้รัฐญธรรมนูญ และแต่งตั้งบุคคลในองค์กรตรวจสอบอิสระต่าง ๆ