
ตลอด 2 ตอนที่ผ่านมา ภาพของ “ต้นทุนโรงพยาบาล” สะท้อนความท้าทายสำคัญของระบบสุขภาพไทย ทั้งความแตกต่างของภารกิจหน่วยบริการ ความจำเป็นในการปรับระบบจ่ายให้สอดคล้องต้นทุนจริง และแนวคิดการใช้ทรัพยากรร่วมกันเพื่อลดความซ้ำซ้อนของการลงทุน แต่การวัดผล เมื่อจ่ายตามต้นทุนแล้ว ประสิทธิภาพต้องตามมา

“ต้นทุนการรักษา” ของโรงพยาบาลในระบบสุขภาพไทยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะระหว่างโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยที่ดูแลผู้ป่วยซับซ้อน กับโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขที่รับภารกิจบริการประชาชนในวงกว้าง คำถามสำคัญจึงตามมาทันทีว่า เมื่อโครงสร้างต้นทุนไม่เท่ากัน ระบบควร “จ่ายชดเชย” เท่ากันหรือไม่

ต้นทุนบัตรทอง เป็นปัญหาใหญ่ โดยเครือข่ายโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไปได้หารือร่วมกัน พบสัญญาณว่าการจ่ายค่าบริการผู้ป่วยในของกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง ) มีต้นทุนค่ารักษาที่ไม่เท่ากัน ทำให้เกิดปัญหาสภาพคล่องในหลายโรงพยาบาล

6 โจทย์ใหญ่ของปัญหาระบบสุขภาพที่สะสมมานาน โดยเฉพาะเรื่องเร่งด่วน ภาระงานหนักของ บุคลากรสาธารณสุข แพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ และปัญหาโรงพยาบาลขาดสภาพคล่อง ที่รอรัฐมนตรีใหม่ แต่ "หน้าเก่า" ในรัฐบาลอนุทิน 2 รอลุ้นว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงแค่ไหนจากรัฐบาลก่อน ท่ามกลางสถานการณ์ใหม่

เวที Policy Watch Connect 2026 ระดมทางออก ปฏิรูประบบสุขภาพ ระดมสมอง แก้ปัญหาวิกฤตระบบสุขภาพ เสนอพรรคการเมือง เสนอซุปเปอร์บอร์ดสุขภาพ (National Health Policy Board) คุม 3 กองทุนสุขภาพ กำหนดสิทธิประโยชน์พื้นฐานร่วมกัน

เวทีประชุมวิชาการระดับชาติเดือด! สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) เปิดงานวิจัยต้นทุนค่ารักษาบัตรทอง ระบุยังมีช่องว่างระหว่างต้นทุนค่ารักษาจ่ายจริงสูงถึง 5,000 บาท จากต้นทุนค่ารักษา 13,000 บาท ขณะที่สปสช. จ่ายจริงเพียง 8,350 บาท

บอร์ด สปสช. อนุมัติ ข้อเสนองบกองทุนบัตรทองปี 2570 วงเงิน 3.23 แสนล้าน ดูแลคนไทยผู้มีสิทธิกว่า 47 ล้านคน เพิ่มค่างบเหมาจ่ายรายหัวเป็น 5,299 บาทต่อประชากร พร้อมปรับอัตรางบผู้ป่วยในเพิ่มเป็น 10,000 บาทต่อ AdjRW หวังแก้โรงพยาบาลขาดสภาพคล่อง

โรงพยาบาลขาดทุนจากบัตรทอง ส่วนหนึ่งมาจาก “การบริหารจัดการข้อมูล” โดยพบว่าปัญหา Underclaim หรือ การเบิกน้อยกว่าที่ควร และ Overclaim หรือ การเบิกเกินกว่าหลักฐาน จนทำให้การเบิกจ่ายค่ารักษา จากสปสช. ไม่ได้สะท้อนต้นทุนจริง การใช้ AI เข้ามาช่วย อาจลดความผิดพลาดการเบิกจ่ายให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

เปิดมุมมอง นพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ ผอ.โรงพยาบาลสะบ้าย้อย จังหวัดสงขลา และประธานชมรมแพทย์ชนบท ชี้แก้ปัญหาหนี้บัตรทองเพราะเงินไม่พอ "ทั้งเข่ง" อย่าทะเลาะกันเหมือน“ไก่จิกกันในเข่ง" ต้องช่วยกันหาวิธีเพิ่มเงิน เติมระบบ และออกแบบใหม่ทั้งระบบ เพื่อความอยู่รอดของระบบประกันสุขภาพ

กระทรวงสาธารณสุข เปิดฐานะการเงินโรงพยาบาล พบบัตรทองมีค่าใช้จ่ายสูงกว่ารายได้ 110% ทำให้ ติดลบราว 18,000 ล้านบาท เนื่องจากต้นทุนค่ารักษาเพิ่มขึ้น แต่ยืนยันสถานะโรงพยาบาลโดยรวมยังไม่ขาดทุน เพราะมีรายได้จากค่าบริการจากกองทุนสวัสดิการข้าราชการ และกองทุนอื่น ๆ ทดแทน

สองทศวรรษ “หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า” ที่ยังเผชิญปัญหางบประมาณ แม้จะเพิ่มงบประมาณมาโดยตลอด แต่ยังมีสัดส่วนโรงพยาบาลขาดทุน 24 % ของโรงพยาบาลทั้งหมด ขณะที่เสียงเรียกร้องอยากให้มีแก้ปัญหากลไกการเบิกจ่าย โดยเฉพาะปัญหา อัตราการจ่ายต่อแต้ม (AdjRW)ไม่สอดคล้องกับต้นทุนค่ารักษาที่เกิดขึ้นจริง

โรงพยาบาลขาดทุน บัตรทอง ล่มหรือไม่ เป็นคำถามใหญ่ที่ต้องเร่งหาทางออก ชี้ต้องปรับระบบงบประมาณ เหตุเงินบำรุงสุทธิทั้งระบบเหลือเพียง 46,000 ล้านบาท สัญญาณเตือนปี 2570 อาจเกิดปัญหาขาดสภาพคล่องอย่างหนัก

คลินิกชุมชนอบอุ่น 276 แห่งในกทม. ในฐานะหน่วยบริการผู้ป่วยปฐมภูมิในระบบหลักประกันสุขภาพ หรือบัตรทอง กำลังวิกฤต แจ้งขอลาออกแล้ว 17 แห่ง คาดว่าจะยื่นลาออกอีก 40 แห่งภายในสิ้น 68 นี้ เหตุรูปแบบการจ่ายเงิน ทำให้ต้องแบบภาระค่าส่งตัวสูง แนะทางรอด ให้แยกงบประมาณส่งตัวออกจากงบค่าใช้จ่ายรายหัว