การจัดอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ระดับโลก ประจำปี 2569 (WDAIR 2026) จัดทำโดย World Competitiveness Center สถาบัน International Institute for Management Development (IMD) ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
ปีนี้ถือเป็นปีแรก ที่ IMD ขยายการประเมินให้ครอบคลุมด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) อย่างเต็มรูปแบบ พร้อมเปลี่ยนชื่อจาก World Digital Competitiveness Ranking (WDCR) เป็น World Digital and AI Competitiveness/Readiness Ranking (WDAIR) เพื่อสะท้อนบทบาทของ AI ที่กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานและปัจจัยยุทธศาสตร์สำคัญในการขับเคลื่อนขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ
ขณะเดียวกันยังมีการปรับโครงสร้างการประเมินจากเดิม 3 ปัจจัยหลัก เป็น 5 ปัจจัยหลัก และ 15 ปัจจัยย่อย พร้อมเพิ่มตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับ AI ส่งผลให้มีตัวชี้วัดรวม 88 รายการ ครอบคลุม 70 เขตเศรษฐกิจทั่วโลก เพิ่มขึ้นจาก 69 เขตเศรษฐกิจในปีก่อนหน้า
อันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลของไทย (เส้นทึบ) ช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ในปีนี้ ประเทศไทยถูกจัดให้อยู่อันดับที่ 43 จาก 70 เขตเศรษฐกิจทั่วโลก ร่วงลงต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 ติดต่อกัน และเมื่อเทียบกับประเทศในภูมิภาคเดียวกัน ยังเป็นรอง สิงคโปร์ ที่อยู่อันดับ 2 มาเลเซีย อันดับ 27 และเวียดนาม อันดับ 37
เมื่อจำแนกตามโครงสร้าง 5 ปัจจัยหลัก ผลการจัดอันดับของไทย มีดังนี้
ปัจจัยหลักด้าน “การกำกับดูแล (Governance)” อยู่อันดับที่ 55 เมื่อพิจารณาภาพรวม พบว่าปัจจัยย่อย 3 รายการอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ ได้แก่ กรอบกฎหมายและระเบียบข้อบังคับ (Regulatory Framework) อยู่อันดับที่ 50 การกำกับดูแลด้านดิจิทัลและ AI (Digital & AI Governance) อยู่อันดับที่ 55 และ ภาวะผู้นำภาครัฐ (Public Leadership) อยู่อันดับที่ 59
นอกจากนี้ เมื่อเจาะลึกถึงตัวชี้วัดทั้งหมด พบว่ามีสัดส่วนมากกว่ากึ่งหนึ่งที่ถูกจัดให้อยู่ในอันดับที่ 35 ขึ้นไป หรืออยู่ในกลุ่มครึ่งหลังของผลการจัดอันดับระดับโลก
ปัจจัยหลักด้าน “เทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐาน (Technology & Infrastructure)” อยู่อันดับที่ 23 ถือเป็นจุดแข็งที่โดดเด่นที่สุดเมื่อเทียบกับปัจจัยหลักทั้ง 4 รายการของไทย โดยมีผลการจัดอันดับปัจจัยย่อยทั้ง 3 ด้านประกอบด้วย 1. กรอบโครงสร้างเทคโนโลยี (Technological Framework) อยู่อันดับที่ 24, 2. การลงทุนด้านทุนและ AI (Capital & AI Investment) อยู่อันดับที่ 12 และ 3. โครงสร้างพื้นฐานสำหรับการวิจัย (Research Infrastructure) อยู่ในอันดับที่ 32
นอกจากนี้ รายงานยังระบุถึงตัวชี้วัดที่โดดเด่นและเป็นจุดแข็งสำคัญของไทย ได้แก่ การลงทุนในโทรคมนาคม (Investment in Telecommunications) ซึ่งอยู่ในอันดับที่ 9, มูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาดของกลุ่มหุ้นเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อ (IT & Media Stock Market Capitalization) อยู่อันดับที่ 6 และ หุ่นยนต์ในการศึกษาและการวิจัยและพัฒนา (Robots in Education and R&D) ที่ครองอันดับ 12 ของโลก
ปัจจัยหลักด้านประสิทธิภาพ (Efficiency) อยู่อันดับที่ 31 ภาพรวมปัจจัยหลักด้านประสิทธิภาพอยู่ในอันดับปานกลาง โดยมีปัจจัยย่อยได้แก่ แนวปฏิบัติต่าง ๆ (Practices) อยู่อันดับที่ 24 ความคล่องตัวของธุรกิจอยู่ในอันดับที่ 48 และการประยุกต์ใช้ AI ในภาคธุรกิจ) อยู่อันดับที่ 26 โดยมีตัวชี้วัดที่ปรากฏใหม่และเป็นจุดอ่อนของไทยคือ ดัชนีความพร้อมด้านเครือข่าย (Network Readiness Index) จัดอยู่อันดับที่ 61
ปัจจัยหลักด้านการพัฒนากำลังคน (Workforce Development) อยู่ในอันดับที่ 39 โดยประกอบด้วย 3 ปัจจัยย่อย ได้แก่ บุคลากรที่มีความสามารถ อันดับที่ 35 การศึกษาและการฝึกอบรม อันดับที่ 33 และความพร้อมด้าน AI อันดับที่ 43
อย่างไรก็ตาม ไทยยังมีจุดแข็งด้านสัดส่วนผู้สำเร็จการศึกษาสาขา STEM (วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์) โดยอยู่ในอันดับที่ 7 ของโลก
ขณะที่ตัวชี้วัดด้านการจ้างงานในสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกลับมีผลการจัดอันดับที่สวนทางกัน สะท้อนให้เห็นถึงช่องว่างระหว่างการผลิตบัณฑิตกับความต้องการกำลังคนในตลาดแรงงาน ซึ่งเป็นประเด็นที่ทุกภาคส่วนต้องเร่งหาแนวทางแก้ไข
ปัจจัยหลักด้านค่านิยม (Values) อยู่อันดับที่ 47 โดยประกอบด้วย 3 ปัจจัยย่อย ได้แก่ ความปลอดภัยทางไซเบอร์และจริยธรรม AI (Cybersecurity & AI Ethics) อยู่อันดับที่ 58 ทัศนคติทางสังคม (Societal Attitudes) อันดับ 44 และความไว้วางใจ (Trust) อันดับ 46
สำหรับตัวชี้วัดที่เป็นจุดอ่อนของไทย ได้แก่ การควบคุมสื่อสังคมออนไลน์ของภาครัฐ (Government Social Media Monitoring) ซึ่งอยู่ในอันดับที่ 60 สะท้อนถึงความท้าทายด้านค่านิยมและการกำกับดูแลในยุคดิจิทัล
ตารางแสดงอันดับแต่ละด้านของไทยในช่วง 5 ปี

จากผลการจัดอันดับดังกล่าว กมลทรรศน์ นลินทรางกูร กรรมการบริหาร สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (TMA) ซึ่งเป็นองค์กรพันธมิตรอย่างเป็นทางการของ IMD มองว่า โจทย์สำคัญของประเทศไทยจึงไม่ใช่เพียงการเร่งนำ AI มาใช้ แต่คือการสร้างความพร้อมของคน องค์กร และระบบนิเวศที่เอื้อต่อการสร้างคุณค่าใหม่ เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว โดย TMA เสนอ 3 ทิศทางยุทธศาสตร์สำคัญ ได้แก่
- Accelerate AI-Driven Value Creation: ยกระดับศักยภาพบุคลากรและองค์กรให้สามารถใช้ AI สร้างคุณค่าใหม่ ทั้งด้านผลิตภาพ นวัตกรรม โมเดลธุรกิจ และโอกาสทางเศรษฐกิจ โดยมุ่งพัฒนาทักษะและขีดความสามารถของคนทุกระดับให้พร้อมขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง
- Strengthen Digital Trust & AI Ethics: สร้างความเชื่อมั่นในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและ AI ผ่านการกำกับดูแลที่เหมาะสม ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ การคุ้มครองข้อมูล และการใช้ AI อย่างมีจริยธรรม เพื่อสนับสนุนการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างมั่นคงและยั่งยืน
- Build a Strong AI Ecosystem: ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา เพื่อเชื่อมโยงนโยบาย การวิจัย การพัฒนาบุคลากร และการประยุกต์ใช้ AI ในภาคธุรกิจให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมขยายโอกาสในการสร้างนวัตกรรม และมูลค่าทางเศรษฐกิจในระดับประเทศ
ย้อนคำแถลงนโยบายอนุทิน วางดิจิทัลปรับโครงสร้างประเทศ
ย้อนกลับไปในการแถลงนโยบายรัฐบาลต่อรัฐสภาเมื่อ 9 เม.ย. ที่ผ่านมา อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ได้กำหนดทิศทางว่าจะนำเทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาเป็นเครื่องมือสำคัญในการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน และเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารราชการ ตลอดจนแก้ไขปัญหาด้านภัยพิบัติและยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชน
การยกระดับบริการภาครัฐสู่ระบบดิจิทัลอัจฉริยะ (Digital Government) รัฐบาลกำหนดนโยบาย “ราชการทันใจ มุ่งเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลอัจฉริยะ” ผ่านการเร่งพัฒนารัฐบาลดิจิทัลที่เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน และผลักดันการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ เพื่อให้การทำงานของหน่วยงานรัฐตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างรวดเร็ว โปร่งใส และตรวจสอบได้ รวมถึงปรับปรุงกฎหมายและกระบวนการให้บริการสาธารณะ เพื่อลดขั้นตอนและภาระของประชาชนและผู้ประกอบการ
การใช้ AI และ Big Data บริหารจัดการภัยพิบัติและยกระดับภาคเกษตร รัฐบาลระบุแนวทางเร่งพัฒนาฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) และนำ AI มาใช้วิเคราะห์และพยากรณ์ข้อมูลการบริหารจัดการน้ำและสภาพอากาศทั้งระบบ ให้มีความแม่นยำในระดับตำบล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเตือนภัยและลดความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติ ควบคู่กับการพัฒนาระบบประกันภัยพิบัติแห่งชาติ เพื่อสร้างหลักประกันให้ประชาชนและเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ
ส่วนภาคเกษตร รัฐบาลมุ่งเปลี่ยนผ่านจากเกษตรกรรมแบบดั้งเดิมไปสู่เกษตรแม่นยำ เกษตรมั่นคง และเกษตรยั่งยืน โดยส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลิตภาพ ลดความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตรตลอดห่วงโซ่อุปทาน
พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมแห่งอนาคต รัฐบาลให้ความสำคัญกับการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจไทยให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจโลกและยุคดิจิทัล โดยส่งเสริมการลงทุนจากภาคเอกชนและเปิดโอกาสให้เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ ควบคู่กับการสนับสนุนผู้ประกอบการ SMEs ให้เข้าถึงแหล่งเงินทุน นวัตกรรม และเทคโนโลยีสมัยใหม่ เพื่อเพิ่มผลิตภาพและขีดความสามารถในการแข่งขัน
แนวทางดังกล่าวยังเชื่อมโยงกับการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีและเศรษฐกิจดิจิทัล เช่น โครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลและศูนย์ข้อมูล (Data Center) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการขยายโอกาสทางเศรษฐกิจและการลงทุนของประเทศ
เตรียมความพร้อมแรงงานสู่ตลาดงานยุคดิจิทัล ผ่าน Skill Bridge ซึ่งรัฐบาลกำหนดนโยบาย “เรียนฟรีมีจริง เรียนฟรีมีงานทำ และเรียนรู้ได้ทุกที่ ทุกเวลา” โดยพัฒนาแพลตฟอร์มการเรียนรู้ออนไลน์ฟรีที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ตลอดเวลา รวมถึงเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเพื่อการเรียนรู้ผ่านแพลตฟอร์มได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย
นอกจากนี้ ยังมุ่งปรับหลักสูตรการศึกษา รูปแบบการเรียนรู้ และการจ้างงานให้สอดคล้องกับแนวโน้มตลาดแรงงานในอนาคต ภายใต้แนวทาง Skill Bridge เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าสู่ตลาดแรงงานได้ทันทีหลังสำเร็จการศึกษาหรือผ่านการฝึกอบรม โดยร่วมมือกับภาคเอกชนพัฒนาหลักสูตรทักษะแห่งอนาคต เช่น AI และหุ่นยนต์ (Robotics) รวมถึงพัฒนาระบบรับรองทักษะที่สามารถนำไปใช้ในการทำงานได้จริง
ส่อง 5 เป้าหมายขีดแข่งขันดิจิทัลไทย
รัฐบาลยังมีเป้าหมายยกระดับความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลและพัฒนาเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ผ่านแผนพัฒนาระดับชาติ แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัล และแผนยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการใช้ประโยชน์จาก Big Data โดยมีตัวชี้วัดสำคัญ ดังนี้
- ความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัล (IMD WDCR) ตั้งเป้าให้ประเทศไทยมีอันดับไม่เกินอันดับที่ 30 ของโลก ภายในปี 2570
- รัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ (UN EGDI) ตั้งเป้าให้ประเทศไทยติด 40 อันดับแรกของโลก ภายในปี 2570
- การขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วย Big Data ตั้งเป้าให้มูลค่าทางเศรษฐกิจจากการใช้ประโยชน์ข้อมูลขนาดใหญ่เติบโตไม่น้อยกว่า 35% ในปี 2570 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
- ความสามารถในการแข่งขันด้านการใช้ Big Data ตั้งเป้าให้ประเทศไทยมีอันดับไม่ต่ำกว่าอันดับที่ 25 ของโลก ในตัวชี้วัดย่อยด้านการใช้ประโยชน์จากข้อมูลขนาดใหญ่ ภายใต้การจัดอันดับความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัล
- การพัฒนาบุคลากรด้าน Big Data และ AI ตั้งเป้าฝึกอบรมหรือยกระดับความรู้บุคลากรด้าน Big Data และ AI สะสมไม่น้อยกว่า 160,000 คน ภายในปี 2570
ผลการจัดอันดับ WDAIR 2026 ที่ไทยอยู่ในอันดับ 43 จาก 70 เขตเศรษฐกิจ สะท้อนถึงความท้าทายในการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจดิจิทัล เมื่อเทียบกับเป้าหมายของรัฐบาลที่ต้องการยกระดับขีดความสามารถด้านดิจิทัลให้ไทยติด 30 อันดับแรกของโลกภายในปี 2570
บทความที่เกี่ยวข้อง:




