ชานันท์ ยอดหงษ์

การเปิดเผยข้อมูลรัฐสภา และพื้นที่ให้ประชาชนร่วมตรวจสอบและตัดสินใจ เป็นปัจจัยพื้นฐานของการสร้าง "รัฐสภาเปิด" (Open Parliament) ตามที่รัฐสภามุ่งหวัง หากแต่การเปิดข้อมูลรัฐสภากลับลักปิดลักเปิด และสร้างพื้นที่ให้ประชาชนได้ไม่เพียงพอ

รายงานระดับนิติธรรมประเทศที่จัดทำโดย World Justice Project (WJP) ปี 2568 ไทยได้คะแนนรวม 0.50 จากคะแนนเต็ม 1.00 แม้คะแนนเพิ่มขึ้น 1.0% แต่ยังคงอยู่ในระดับต่ำกว่ามาตรฐานโลก นำมาสู่คำถามว่าเหตุใดนิติธรรมในไทยถึงอยู่ในระดับต่ำ และทำอย่างไรสถานการณ์ถึงจะดีขึ้น

ร่างกฎหมายข้อมูลข่าวสารสาธารณะ ยังคงค้างสภา รอการพิจารณามาข้ามปี หากร่างนี้ผ่านการลงมติใช้เป็นกฎหมาย ประชาชนจะเข้าถึงข้อมูลราชการในฐานะข้อมูลสาธารณะ เป็นหูเป็นตาตรวจสอบคอร์รัปชันได้ง่ายขึ้น

หลังพบเงื่อนงำความไม่โปร่งใสกรณีเหตุตึก สตง. ถล่ม แต่สำนักงาน ป.ป.ช. ประเมินให้ สตง. เป็นองค์กรอิสระที่คะแนนคุณธรรมและความโปร่งใส (ITA) สูงสุด จนเกิดข้อสงสัยถึงประสิทธิภาพเกณฑ์และวิธีการประเมิน

คนข้ามเพศจำนวนมากยังคงประสบปัญหาในการเข้าถึงบริการยาฮอร์โมนที่ปลอดภัย ส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพ และนำไปสู่ปัญหาทางเศรษฐกิจและสังคมตามมาอย่างเลี่ยงไม่ได้

การแก้ไขรัฐธรรมนูญเริ่มเห็นความคืบหน้าชัดเจนขึ้น เมื่อที่ประชุมร่วมรัฐสภามีมติเห็นชอบในหลักการร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับของพรรคประชาชนและภูมิใจไทย เตรียมเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในชั้นกรรมาธิการ ก่อนนำกลับมาให้ที่ประชุมร่วมรัฐสภาเห็นชอบ ซึ่งจะเป็นการปูทางไปสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

จากการศึกษาของ กมธ. การทหาร สภาผู้แทนราษฎร พบว่า การยกเลิกเกณฑ์ทหาร หันมารับสมัครพลทหารที่สมัครใจแทน จะส่งผลทางบวกต่อคุณภาพของกำลังพล ประหยัดงบประมาณ และเป็นการปฏิรูปกองทัพให้มีประสิทิภาพมากขึ้น

ข้อมูลเปิดภาครัฐถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาทุจริตคอร์รัปชัน โดยเปิดให้ประชาชนสามารถเข้ามาตรวจสอบการทำงานของภาครัฐ แต่ปัจจุบันข้อมูลที่เปิดเผยยังมีข้อจำกัดและขาดความสมบูรณ์ ​ทำให้การตรวจสอบไม่มีประสิทธิภาพอย่างที่ควรจะเป็น

ในแต่ละปีประเทศไทยมีเงินรั่วไหลจากการคอร์รัปชันสูงถึง 3 แสนล้านบาท ถือเป็นความสูญเสียมหาศาล และเป็นโจทย์สำคัญที่ทุกรัฐบาลชูเป็นนโยบายหลัก เร่งแก้ไขปัญหา แต่สถานการณ์ปัจจุบันกลับยังไม่มีแนวโน้มที่จะดีขึ้น