บริหารงานภาครัฐ
การจัดทำงบประมาณของกรุงเทพมหานครในปี 2570 ไม่ใช่เพียงการจัดสรรเม็ดเงินสำหรับบริหารเมือง แต่เป็นภาพสะท้อนของโจทย์สำคัญที่เมืองหลวงกำลังเผชิญ นั่นคือ การสร้างสมดุลระหว่างการรับภาระหนี้จากโครงสร้างพื้นฐานในอดีต กับการลงทุนเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในปัจจุบัน
กรุงเทพมหานครจะเสนอกรอบงบประมาณรายจ่ายปี 2570 วงเงิน 93,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อนเล็กน้อย แต่เม็ดเงินที่สามารถนำไปพัฒนาเมืองได้จริงกลับถูกจำกัดจากภาระค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ โดยเฉพาะค่าจ้างเดินรถและซ่อมบำรุงรถไฟฟ้าสายสีเขียว รวมถึงดอกเบี้ยเงินกู้โครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งมีวงเงินรวมกว่า 6,000 ล้านบาท
ภาระดังกล่าวทำให้เงินสำหรับบริหารจัดการเมืองเหลือประมาณ 87,000 ล้านบาท และกลายเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้งบลงทุนใหม่ต้องลดลงจากปีก่อน
ผ่างบประมาณปี 2570 กทม.
โครงสร้างรายรับ กทม. (รวมกว่า 122,000 ล้านบาท) รายได้ของกรุงเทพมหานครแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก ได้แก่
- งบประมาณในส่วนของ กทม. เอง 93,000 ล้านบาท ส่วนที่ กทม. จัดเก็บเอง (ประมาณ 24,200 ล้านบาท) เช่น ภาษีโรงเรือนและที่ดิน และภาษีป้าย ซึ่งในส่วนนี้สามารถจัดเก็บได้ตามเป้าหมายที่วางไว้ ส่วนที่ราชการอื่นจัดเก็บให้ ประมาณ 68,800 ล้านบาท เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT), ภาษีอากร, ค่าธรรมเนียมต่างๆ และภาษีป้ายทะเบียนรถ
- เงินอุดหนุนจากรัฐบาล ประมาณ 28,953.01 ล้านบาท ซึ่งอยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการวิสามัญพิจารณาร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2570 เมื่อรวมงบประมาณของ กทม. (93,000 ล้านบาท) เข้ากับเงินสนับสนุนจากรัฐบาล จะทำให้ กทม. มีงบประมาณบริหารจัดการภาพรวมอยู่ที่ประมาณ 121,953.01 ล้านบาท
สาระสำคัญของการจัดตั้งงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2570 มีรายจ่ายประจำพื้นฐานและยุทธศาสตร์ 72,770.98 ล้านบาท รายจ่ายงบกลาง 17,721.61 ล้านบาท รายจ่ายเพื่ออุดหนุนหน่วยงานในกำกับ 2,507.41 ล้านบาท
งบประมาณการพาณิชย์ของกทม. เป็นรายได้จำ 100 % เป็นประมาณรายรับ 1,017.49 ล้านบาท งบประมาณรายจ่าย 918.92 ล้านบาท สามารถจำแนกงบประมาณ ตามยุทธศาสตร์การพัฒนากรุงเทพมหานคร 9 ด้าน เพื่อมุ่งสู่เมืองที่สร้างโอกาส และความหวังให้กับทุกคน จำแนกดังนี้
- เดินทางดี 15,719 ล้านบาท
- บริหารจัดการดี 845 ล้านบาท
- สังคมดี 1,115 ล้านบาท
- เศรษฐกิจดี 195 ล้านบาท
- ปลอดภัยดี 4,126 ล้านบาท
- โปร่งใสดี 159 ล้านบาท
- สิ่งแวดล้อมดี 5,440 ล้านบาท
- สุขภาพดี 2,536 ล้านบาท
- เรียนดี 2,513 ล้านบาท
งบประมาณรายจ่าย กทม. จัดสรรลงสู่เส้นเลือดฝอยครอบคลุมพื้นที่ 50 เขต เป็นจำนวนเงินทั้งหมด 6,661 ล้านบาท แบ่งเป็น
- ปรับปรุงถนน ตรอก ซอย ทางเดินเท้า
- ปรับปรุงลานกีฬา สวนสาธารณะ, ไฟฟ้าส่องสว่าง, ระบบระบายน้ำ ขุดลอกคูคลอง
- ปรับปรุงโรงเรียนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียน และค่าใช้จ่ายส่งเสริมการศึกษา
จำแนกตามลักษณะงานและลักษณะรายจ่าย ได้แก่
- ด้านการบริหารจัดการและบริหารราชการกรุงเทพฯตามงบ กทม. 17,396.52 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 1,600 ล้านบาท
- ด้านความปลอดภัยและความเป็นระเบียบเรียบร้อยตามงบ กทม. 473.01 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 1,512.56 ล้านบาท
- ด้านเศรษฐกิจและการพาณิชย์ ตามงบ กทม. 170.86 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 0.50 ล้านบาท
- ด้านเมืองและการพัฒนาเมือง ตามงบ กทม. 15,999.59 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 178.50 ล้านบาท
- ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตามงบ กทม. 12,116.89 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 1,168.95 ล้านบาท
- ด้านสาธารณสุข ตามงบ กทม. 2,402.57 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 709.34 ล้านบาท
- ด้านพัฒนาสังคมและชุมชนเมือง ตามงบ กทม. 1,455.74 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 10,000.58 ล้านบาท
- ด้านการศึกษา ตามงบ กทม. 912.86 ล้านบาท และเงินอุดหนุนจากรัฐบาล 14,255.59 ล้านบาท
- การจัดการบริหารของสำนักเงิน 21,842.92 (ปี 2570 มีงบประมาณด้านการศึกษาอยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานเขตทั้ง 50 เขต เป็นเงิน 3,016.70 ล้านบาท)
- รายจ่ายงบกลาง 17,721.61 ล้านบาท และ 11.รายจ่ายเพื่ออุดหนุนหน่วยงานในกำกับ 2,507.41 ล้านบาท
งบประมาณปี70 สะท้อนข้อจำกัดทางการคลังของเมือง
ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ระบุว่า งบประมาณปี 2570 จัดทำภายใต้หลัก “งบประมาณสมดุล” โดยตั้งรายจ่ายไม่เกินรายได้ เพื่อรักษาวินัยการเงินการคลังของกรุงเทพมหานคร
นอกจากข้อจำกัดจากภาระหนี้เดิม กรุงเทพมหานครยังต้องรับมือกับความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความผันผวนของรายได้จากภาษี ซึ่งล้วนส่งผลต่อศักยภาพการลงทุนของเมืองในระยะยาว
ในอีกด้านหนึ่ง กรุงเทพมหานครยังต้องเร่งเบิกจ่ายงบประมาณเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ พร้อมยกระดับความโปร่งใสในการใช้งบประมาณ และเปิดให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมตรวจสอบการใช้เงินมากขึ้น
สรุปภาพรวมงบประมาณได้ดังนี้
- กรอบงบประมาณ กทม. ปี 2570 วงเงิน 93,000 ล้านบาท
- ภาระจ่ายค่าเดินรถและดอกเบี้ย BTS สายสีเขียว 6,044 ล้านบาท
- งบที่เหลือสำหรับบริหารจัดการเมือง ประมาณ 87,000 ล้านบาท
- งบลงทุน ประมาณ 18,000 ล้านบาท
- งบพัฒนา “เส้นเลือดฝอย” ลงสู่ 50 เขตประมาณ 6,600 ล้านบาท
ประเด็นสำคัญคือ แม้ งบลงทุนจะลดลงเหลือ 18,000 ล้านบาท แต่ กทม. ยังคงรักษางบพัฒนาพื้นที่ระดับเขตหรือ “เส้นเลือดฝอย” ไว้ที่ประมาณ 6,600 ล้านบาท เพื่อใช้ปรับปรุงถนน ทางเท้า ระบบระบายน้ำ สวนสาธารณะ โรงเรียน และโครงสร้างพื้นฐานใกล้ตัวประชาชน ขณะที่โครงการลงทุนขนาดใหญ่จะเดินหน้าตามภาระผูกพันเดิม และเปิดโครงการใหม่ลดลง เพื่อรักษาวินัยการคลัง
“หนี้ BTS” ยังเป็นต้นทุนของการพัฒนาเมือง
ประเด็นที่ได้รับความสนใจมากที่สุด คือ ภาระค่าใช้จ่ายของรถไฟฟ้าสายสีเขียว ซึ่งปีนี้กรุงเทพมหานครนำมาตั้งเป็นงบประมาณรายจ่ายประจำ แทนการใช้เงินสะสมเหมือนที่ผ่านมา ตามข้อเสนอของสภากรุงเทพมหานคร
เม็ดเงินกว่า 6,000 ล้านบาท ประกอบด้วยค่าจ้างเดินรถส่วนต่อขยายที่รายได้ค่าโดยสารยังไม่ครอบคลุมต้นทุน และดอกเบี้ยเงินกู้โครงสร้างพื้นฐานที่ต้องชำระคืนกระทรวงการคลัง
ผลที่เกิดขึ้นคือ งบลงทุนใหม่ต้องถูกปรับลดลง เพื่อเปิดพื้นที่ให้กับภาระผูกพันที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ สะท้อนว่า การตัดสินใจด้านโครงสร้างพื้นฐานในอดีต ยังคงส่งผลต่อศักยภาพการลงทุนของเมืองในปัจจุบัน
งบลงทุน “เส้นเลือดฝอย” ยังเป็นนโยบายหลัก
แม้งบลงทุนภาพรวมจะลดลง กรุงเทพมหานครยังคงรักษางบประมาณสำหรับโครงการระดับพื้นที่ไว้กว่า 6,600 ล้านบาท เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ประชาชนใช้งานในชีวิตประจำวัน
งบส่วนนี้ครอบคลุมการปรับปรุงถนนและทางเท้า ระบบระบายน้ำ การขุดลอกคูคลอง ไฟฟ้าส่องสว่าง สวนสาธารณะ ลานกีฬา รวมถึงการพัฒนาโรงเรียนและศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนในทั้ง 50 เขต
แนวทางดังกล่าวสะท้อนยุทธศาสตร์ที่ผู้ว่าฯ ชัชชาติเรียกว่า “การพัฒนาเส้นเลือดฝอย” คือการกระจายงบประมาณลงสู่พื้นที่ย่อย เพื่อแก้ปัญหาที่ประชาชนพบในชีวิตประจำวัน มากกว่ามุ่งเน้นเฉพาะโครงการขนาดใหญ่
ขณะเดียวกัน กรุงเทพมหานครยังเดินหน้าโครงการลงทุนที่มีภาระผูกพันเดิม แต่ชะลอการเริ่มโครงการใหม่ โดยลดจำนวนโครงการที่ต้องผูกพันงบประมาณในอนาคต เพื่อรักษาเสถียรภาพทางการคลัง
รายได้ของเมือง ยังขึ้นอยู่กับรัฐบาล
แม้กรุงเทพมหานครจะมีฐานะเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ แต่รายได้ส่วนใหญ่ยังคงพึ่งพาภาษีและรายได้ที่รัฐบาลกลางจัดเก็บแล้วแบ่งสรรกลับมา
ขณะเดียวกัน กรุงเทพมหานครยังคาดว่าจะได้รับเงินอุดหนุนจากรัฐบาลอีกประมาณ 29,000 ล้านบาท ทำให้เม็ดเงินสำหรับบริหารเมืองโดยรวมอยู่ที่ราว 122,000 ล้านบาท
อย่างไรก็ตาม ความสามารถในการหารายได้ของเมืองยังได้รับผลกระทบจากนโยบายของรัฐบาล เช่น มาตรการลดค่าธรรมเนียมการโอนอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งกรุงเทพมหานครประเมินว่าอาจทำให้รายได้หายไปเกือบ 5,000 ล้านบาท และเตรียมหารือกับรัฐบาลเพื่อหามาตรการชดเชย
งบประมาณปี2570 บอกอนาคตของกรุงเทพฯ
งบประมาณปี 2570 สะท้อนให้เห็นว่า กรุงเทพมหานครกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านของการบริหารการคลัง เมืองต้องแบกรับต้นทุนจากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานในอดีต ขณะเดียวกันก็ต้องรักษาการลงทุนด้านคุณภาพชีวิตของประชาชน และเตรียมรับมือกับความเสี่ยงใหม่ ทั้งเศรษฐกิจ ภูมิอากาศ และข้อจำกัดด้านรายได้
คำถามสำคัญจึงไม่ได้อยู่เพียงว่า “กรุงเทพฯ มีงบประมาณเท่าไร” แต่คือ เมืองจะจัดลำดับความสำคัญของการใช้เงินอย่างไร ภายใต้ทรัพยากรที่มีจำกัด และจะทำให้ทุกบาทของงบประมาณสร้างผลลัพธ์ที่ประชาชนสัมผัสได้มากที่สุดหรือไม่
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
