การเงินการคลัง
การประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อ 6 ต.ค. 69 มีมติเห็นชอบแนวทางการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 ตามข้อ 1 และปฏิทินงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 ตามข้อ 2 ตามที่สำนักงบประมาณ (สงป.) เสนอ
ตามมติดังกล่าวนับว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญสำหรับการจัดทำงบประมาณของประเทศ เพราะฐานะการเงินของรัฐบาลค่อนข้าง “ตึงตัว” ทำให้มีการกำหนดกรอบให้หน่วยงานรับงบประมาณ ต้องพิจารณาการใช้เงิน “นอกงบประมาณ” ซึ่งรวมถึงรายได้ เงินสะสม และในกรณีต้องลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ให้มีการระดมทุนหรือร่วมทุนกับเอกชน
ในการจัดทำงบประมาณ 70 ซึ่งเป็นงบประมาณปีปัจจุบัน มักจะได้ยินว่างบภาครัฐ “ตึงตัว” แต่จากการจัดทำงบปี 71 ชี้ให้เห็นว่ารายได้ภาครัฐ หรือ แหล่งเงินสำหรับงบประมาณมีข้อจำกัดมาก ทำให้ต้องใช้เงินนอกงบประมาณ
การประชุมครม.ครั้งนี้ ทางสำนักงบประมาณขอเสนอแนวทางการจัดทำงบประมาณและปฏิทินงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 เพื่อให้หน่วยรับงบประมาณใช้เป็นแนวทางประกอบการวางแผนการดำเนินงาน และกำหนดแผนการปฏิบัติงานให้สอดคล้องกับการดำเนินงานของรัฐบาล
ทั้งนี้ ต้องเป็นไปตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 และพระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562 ตลอดจนมติคณะรัฐมนตรีและระเบียบที่เกี่ยวข้อง
แนวทางการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
1. มุ่งเน้นดำเนินการขับเคลื่อนนโยบายสำคัญของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาของประชาชน การปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคม ควบคู่กับการปรับรูปแบบการบริหารภาครัฐและเสริมสร้างความเข้มแข็งทางการคลังอย่างต่อเนื่อง โดยดำเนินการให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561-2580) แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2566-2580) (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) กรอบแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 14 (พ.ศ. 2571-2575) ร่างนโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ (พ.ศ. 2571-2575) เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน แผนปฏิบัติราชการของกระทรวง ความจำเป็นและภารกิจของหน่วยรับงบประมาณ รวมทั้งน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการจัดสรรงบประมาณ
2. จัดทำงบประมาณเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยมุ่งแก้ไขปัญหาและบรรเทาผลกระทบจากความผันผวนทางเศรษฐกิจ ให้ความสำคัญเร่งด่วนกับการสร้างความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) เพื่อรับมือและลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) การบูรณาการการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transformation) เน้นการเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานชีวภาพ (Bioenergy) และพลังงานสีเขียว (Green Energy) ควบคู่ไปกับการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางเศรษฐกิจและสังคม เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ การส่งเสริมการพัฒนาภาคการผลิตและการบริการอย่างยั่งยืน การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีสวัสดิการที่เหมาะสมโดยคำนึงถึงมิติเพศภาวะเพื่อตอบสนองต่อความต้องการของทุกเพศอย่างเป็นธรรม รวมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินการภาครัฐโดยการใช้ระบบดิจิทัลให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อเพิ่มความแม่นยำ รวดเร็ว โปร่งใสและตรวจสอบได้
3. จัดทำงบประมาณโดยพิจารณาลำดับความสำคัญตามความจำเป็นเร่งด่วน และสอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน รวมทั้งพิจารณาทบทวนเพื่อชะลอ ปรับลด หรือยกเลิกการดำเนินโครงการที่หมดความจำเป็นหรือมีความสำคัญในระดับต่ำ รวมถึงลดรายจ่ายประจำที่ซ้ำซ้อนและไม่ก่อให้เกิดประสิทธิผล โดยคำนึงถึงการใช้จ่ายงบประมาณอย่างคุ้มค่า (Value for Money: VfM) ประหยัด (Economy) มีประสิทธิภาพ (Efficiency) ประสิทธิผล (Effectiveness) และเป็นธรรม (Equity) รวมถึงศักยภาพการดำเนินงานของหน่วยรับงบประมาณในปีที่ผ่านมา
4. จัดทำแผนงาน/โครงการ โดยมีการกำหนดเป้าหมาย ตัวชี้วัด ผลลัพธ์ที่ชัดเจนและเป็นประโยชน์กับประชาชนหรือเป็นผลดีต่อระบบเศรษฐกิจ โดยจะต้องส่งผลต่อศักยภาพทางเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญ (Significant) ผลกระทบต้องมีความต่อเนื่องและคงอยู่ในระยะยาว (Durable) สร้างผลงานใหม่ (Additional) และมีผลต่อการเพิ่มศักยภาพทางเศรษฐกิจอย่างชัดเจน (Evidence – based) ตลอดจนมีการบูรณาการการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานเพื่อลดความซ้ำซ้อน เกิดความคุ้มค่าในการใช้จ่ายงบประมาณ รวมทั้งได้คำนึงถึงผลการรับฟังความคิดเห็นจากการมีส่วนร่วมของภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง กับการจัดทำงบประมาณ
5. จัดทำงบประมาณโดยพิจารณาให้ครอบคลุมทุกแหล่งเงิน ทั้งเงินงบประมาณและเงินนอกงบประมาณ โดยให้หน่วยรับงบประมาณพิจารณานำเงินนอกงบประมาณ เช่น เงินรายได้ เงินสะสมคงเหลือ มาดำเนินภารกิจของหน่วยรับงบประมาณเป็นลำดับแรก รวมทั้งพิจารณาแหล่งเงินอื่นเพื่อดำเนินโครงการภาครัฐ เช่น เงินกู้ การร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน (Public Private Partnerships : PPP) และการระดมทุนผ่านกองทุนรวมโครงสร้างพื้นฐานเพื่ออนาคตประเทศไทย (Thailand Future Fund : TFFIF) เพื่อลดภาระงบประมาณของประเทศ
6. ให้ความสำคัญกับการจัดทำงบประมาณมิติพื้นที่ (Area) ให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาพื้นที่ระดับภูมิภาค กลุ่มจังหวัด จังหวัด และท้องถิ่น ตรงตามความต้องการของประชาชนในพื้นที่ รวมทั้งเพิ่มความร่วมมือระหว่างราชการส่วนกลางและส่วนท้องถิ่นในการขับเคลื่อนนโยบายรัฐบาล
7. ดำเนินการให้เป็นไปตามบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2560 พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 กฎหมาย ระเบียบ และมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี ข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี สภาผู้แทนราษฎร และข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี วุฒิสภา
การทบทวนและวางแผนงบประมาณ
ปฏิทินงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 เป็นการกำหนดแผนและขั้นตอนการปฏิบัติงานในการจัดทำร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 เพื่อให้เป็นไปตามกรอบระยะเวลาที่บทบัญญัติของกฎหมายกำหนดไว้มีขั้นตอนและกิจกรรม ดังนี้
วันอังคารที่ 6 ต.ค. 69 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบแนวทางการจัดทำงบประมาณและปฏิทินงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
ต.ค. 69 สำนักงบประมาณดำเนินการรับฟังความคิดเห็น ก่อนการจัดทำงบประมาณ (Pre – Budget Consultation) เพื่อรับทราบประเด็นสำคัญและนำมาประกอบการพิจารณาจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
ต.ค. 69-วันอังคารที่ 9 ก.พ. 70 หน่วยรับงบประมาณ พิจารณาทบทวน ปรับปรุงข้อมูล และจัดทำรายงาน เพื่อประกอบการพิจารณาจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 ของหน่วยรับงบประมาณ ส่งสำนักงบประมาณ รวมทั้งดำเนินการรับฟังความคิดเห็นประกอบการจัดทำคำของบประมาณรายจ่ายประจำปี โดยให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาในระดับพื้นที่และความต้องการของประชาชน และรายการที่ขอรับการจัดสรรงบประมาณที่มีวงเงินตั้งแต่ 500 ล้านบาทขึ้นไปให้ทำการประเมินความเสี่ยงการทุจริตตามแผนบริหารความเสี่ยงการทุจริต ก่อนส่งรายละเอียดคำขอตั้งงบประมาณ รายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
ทั้งนี้ หน่วยงานของรัฐสภา ศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ศาลรัฐธรรมนูญ องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ องค์กรอัยการ และหน่วยงานที่มีกฎหมายเฉพาะ นำเสนอคำขอตั้งงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 ต่อคณะรัฐมนตรี รวมทั้งหน่วยรับงบประมาณที่ขอรับการจัดสรรงบประมาณที่มีรายการก่อนนี้ผูกพันข้ามปีงบประมาณ วงเงินตั้งแต่ 1,000 ล้านบาทขึ้นไป ให้นำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาอนุมัติ ก่อนที่จะมีการยื่นคำขอตั้งงบประมาณรายจ่ายต่อผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ตามมาตรา 26 แห่งพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561
ต.ค. 69-ก.พ. 70 จังหวัด/กลุ่มจังหวัด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 มิติพื้นที่ (Area) ให้สอดคล้องกับความต้องการในพื้นที่ แผนพัฒนาพื้นที่ ยุทธศาสตร์ชาติ และแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ
อังคารที่ 3 พ.ย. 69 คณะรัฐมนตรีพิจารณาอนุมัติการจัดทำงบประมาณรายจ่ายบูรณาการและมอบหมายผู้มีอำนาจกำกับแผนงานบูรณาการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
อังคารที่ 24 พ.ย. 69 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบแผนการคลังระยะปานกลาง
อังคารที่ 1 ธ.ค. 69 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
อังคารที่ 8 ธ.ค. 69 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบนโยบายงบประมาณประจำปี ประมาณการรายได้ วงเงินงบประมาณรายจ่าย และโครงสร้างงบประมาณ รายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
ธ.ค. 69 นายกรัฐมนตรี มอบนโยบายการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
การจัดทำงบประมาณ มีขั้นตอนและกิจกรรม ดังนี้
อังคารที่ 1 ธ.ค. 69-ศุกร์ที่ 12 ก.พ. 70 หน่วยรับงบประมาณจัดทำรายละเอียดคำของบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 รวมทั้งนำ ข้อเสนองบประมาณรายจ่ายบูรณาการและรายงานเกี่ยวกับเงินนอกงบประมาณเพื่อใช้ประกอบการจัดทำรายละเอียดคำของบประมาณนำเสนอคณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี รองนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีเจ้าสังกัด พิจารณาให้ความเห็นชอบและส่งสำนักงบประมาณในรูปแบบเอกสารและผ่านระบบ e–Budgeting ภายในวันศุกร์ที่ 12 ก.พ. 70
พุธที่ 7 เม.ย. 70 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบรายละเอียดงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 พร้อมแนวทางการปรับปรุงรายละเอียดงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
อังคารที่ 27 เม.ย. 70 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ ความเห็นชอบการปรับปรุงรายละเอียดงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 และมอบให้สำนักงบประมาณไปดำเนินการรับฟังความคิดเห็นการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 77 วรรคสอง
พุธที่ 28 เม.ย.–พุธที่ 12 พ.ค. 70 สำนักงบประมาณดำเนินการรับฟังความคิดเห็นการจัดทำร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
อังคารที่ 25 พ.ค. 70 คณะรัฐมนตรีรับทราบผลการรับฟังความคิดเห็นการจัดทำร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 และพิจารณาให้ความเห็นชอบข้อเสนอร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 และให้สำนักงบประมาณจัดพิมพ์ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 และเอกสารประกอบงบประมาณ
อังคารที่ 8 มิ.ย. 70 คณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 และเอกสารประกอบงบประมาณและนำเสนอสภาผู้แทนราษฎรในรูปแบบไฟล์อิเล็กทรอนิกส์
การอนุมัติงบประมาณ มีขั้นตอนและกิจกรรม ดังนี้
- พุธที่ 16–ศุกร์ที่ 18 มิ.ย. 70 สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 วาระที่ 1 พุธที่ 25–ศุกร์ที่ 27 ส.ค. 70 สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 วาระที่ 2-3
- จันทร์ที่ 6-อังคารที่ 7 ก.ย. 70 วุฒิสภาพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571
- พฤหัสบดีที่ 16 ก.ย. 70 สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีนำร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2571 ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย เพื่อประกาศ บังคับใช้เป็นกฎหมายต่อไป
บทความที่เกี่ยวข้อง:
