สิ่งแวดล้อม
กระทรวงสาธารณสุข เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อ ร่างพระราชบัญญัติอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พ.ศ. …. (ร่าง พ.ร.บ. อสม.) หลังตรวจพิจารณาจากสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว ผ่านทางระบบกลางทางกฎหมาย (law.go.th) ระหว่างวันที่ 25 มิ.ย. – 24 ก.ค. 2569 ตามขั้นตอนของกฎหมาย ก่อนเสนอร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) พิจารณา
เหตุผล ร่าง พ.ร.บ. อสม.
วัตถุประสงค์การจัดทำ ร่าง พ.ร.บ. อสม. เนื่องจากการพัฒนาระบบสุขภาพที่เน้นการสร้างเสริมสุขภาพเพื่อให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีนั้น รัฐต้องดำเนินการให้ประชาชนได้รับบริการสาธารณสุขที่มีประสิทธิภาพอย่างทั่วถึง เสริมสร้างให้ประชาชนมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ การควบคุมและป้องกันโรค การรักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสุขภาพ รวมทั้งต้องส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาสุขภาพและการจัดบริการสาธารณสุขในชุมชน
ดังนั้น สมควรส่งเสริมและสนับสนุนให้อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ซึ่งเป็นประชาชนผู้มีจิตอาสาในชุมชนเป็นกำลังสำคัญในการดูแลสุขภาพของประชาชนในชุมชนตามหลักการการสาธารณสุขมูลฐาน โดยยกระดับทักษะและขีดความสามารถของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินการตามหลักการดังกล่าวให้สัมฤทธิ์ผล
ตลอดจนส่งเสริมให้มีการรวมกลุ่มในการจัดตั้งองค์กรอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เพื่อเสริมสร้างเครือข่ายการประสานงาน การบริหารกิจการอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และการดำเนินกิจกรรมด้านสุขภาพภายในชุมชนให้เป็นไปอย่างมีระบบ ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการส่งเสริมและสนับสนุนอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในแต่ละระดับ อันสอดคล่องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ เพื่อเสริมสร้างให้คนไทยมีสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืนจึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
บทบาทและอำนาจหน้าที่
มาตรา 36 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีบทบาทและหน้าที่ ดังนี้
1. ประชาสัมพันธ์ รณรงค์ และให้ความรู้ด้านสาธารณสุขมูลฐาน
2. ให้บริการสาธารณสุขแก่ประชาชน โดยอยู่ในการควบคุมของเจ้าหน้าที่ซึ่งเป็นผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุขตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น รวมถึงให้บริการสาธารณสุขอื่นที่ไม่อยู่ในการควบคุมของเจ้าหน้าที่ดังกล่าวตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนดด้วย
3. จัดกิจกรรมเฝ้าระวังและป้องกันปัญหาสาธารณสุขที่สอดคล้องกับสภาวะสุขภาพของท้องถิ่น
4. เป็นแกนนำในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางสุขภาพและพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน โดยการสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน และอาจประสานแผนการสนับสนุนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและแหล่งอื่น ๆ
5. ให้ความรู้ด้านการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ด้านสุขภาพ การเข้าถึงบริการสาธารณสุขของประชาชน และการมีส่วนร่วมในการเสนอความเห็นของชุมชนเกี่ยวกับนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพ
6. ศึกษา พัฒนาตนเอง และเข้าร่วมประชุมที่เกี่ยวข้องกับบทบาทหน้าที่ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
7. ดำเนินการตามมาตรฐานการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
8. ประสานการดำเนินงานสาธารณสุขในชุมชนและปฏิบัติงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ของรัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมถึงองค์กรพัฒนาชุมชนอื่น ๆ ในท้องถิ่น
9. ดำรงตนและปฏิบัติตามจรรยาบรรณตามมาตรา 37
10. ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
มาตรา 37 ให้คณะกรรมการประกาศกำหนดจรรยาบรรณของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยอย่างน้อยต้องมีการกำหนดแบบแผนความประพฤติไว้ ดังต่อไปนี้
- ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความขยัน อดทน เสียสละ ซื่อสัตย์สุจริต
- ไม่ใช้ตำแหน่งหรือหน้าที่เรียกร้องหรือแสวงหาประโยชน์โดยทุจริต
- ยึดมั่นในคุณธรรม จริยธรรม และเมตตาธรรมในการดำเนินงานและรักษาความสามัคคีในหมู่คณะ
- เคารพต่อกฎหมายและเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
- วางตัวเป็นกลางทางการเมืองในการปฏิบัติหน้าที่
สิทธิประโยชน์ อสม.
มาตรา 40 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีสิทธิแต่งเครื่องแบบอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ประดับเครื่องหมายหรือตราสัญลักษณ์อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และแสดงบัตรประจำตัวอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านลักษณะเครื่องแบบ เครื่องหมาย ตราสัญลักษณ์ แบบบัตรประจำตัวอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน รวมทั้งการออกและการส่งคืนบัตรประจำตัวอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
มาตรา 41 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีสิทธิได้รับการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล ค่าห้องพิเศษ และค่าอาหารพิเศษ จากโรงพยาบาลหรือหน่วยบริการสาธารณสุขในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขหรือกรุงเทพมหานคร หรือหน่วยบริการสาธารณสุขอื่นที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด โดยให้เบิกจ่ายจากเงินรายได้ของโรงพยาบาลหรือหน่วยบริการสาธารณสุขนั้น ๆการได้รับสิทธิตามวรรคหนึ่งให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
มาตรา 42 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีสิทธิเบิกค่าใช้จ่ายสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัตินี้การเบิกค่าใช้จ่ายตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามอัตรา หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง
มาตรา 43 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีสิทธิได้รับเงินค่าป่วยการสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัตินี้การได้รับเงินค่าป่วยการตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามอัตรา หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลัง
มาตรา 44 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีสิทธิได้รับการประกาศเกียรติคุณเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านดีเด่นการคัดเลือกอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านดีเด่นตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
มาตรา 45 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านและบุตรมีสิทธิได้รับการศึกษาและอบรมในสถาบันการศึกษาในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขหรือหน่วยงานอื่นการได้รับสิทธิการศึกษาและอบรมตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
มาตรา 46 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีสิทธิรวมกลุ่มเป็นองค์กรอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติหน้าที่หรือสิทธิของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านตามพระราชบัญญัตินี้ การจัดตั้งและการดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับองค์กรอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
มาตรา 47 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอาจมีสิทธิได้รับสิทธิประโยชน์อื่นนอกเหนือจากที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้ เพื่อป้องกันมิให้มีการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบด้วยกฎหมายอันอาจกระทบต่อการปฏิบัติหน้าที่ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน การรับสิทธิประโยชน์อื่นตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
มาตรา 48 ให้กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุขเป็นหน่วยงานกลางในการสนับสนุนกิจการอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เพื่อเป็นสวัสดิการแก่ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านตามความจำเป็นและเหมาะสม ดังต่อไปนี้
- ช่วยเหลือเยียวยาอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านซึ่งได้รับผลกระทบด้านสุขภาพร่างกายหรือจิตใจอันเนื่องมาจากการปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่ของการเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
- สนับสนุนค่าใช้จ่ายเพื่อการเสริมสร้างขวัญกำลังใจ ช่วยเหลือเยียวยา และสวัสดิการอื่นใดแก่อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
- ให้สวัสดิการแก่บุคคลซึ่งปฏิบัติหน้าที่อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมาเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่าสิบปีและพ้นสภาพการเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านด้วยเหตุตามมาตรา 32 (3)
คุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามเป็น อสม.
มาตรา 2 บุคคลซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามดังต่อไปนี้เป็นผู้มีสิทธิได้รับการคัดเลือกเพื่อขึ้นทะเบียนเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
- (1) มีอายุไม่ต่ำกว่า 18 ปี แต่ไม่เกิน 65 ปี
- (2) มีความรู้ความสามารถอ่านออกเขียนได้
- (3) มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านและอาศัยอยู่เป็นการประจำในหมู่บ้านหรือชุมชนที่ประสงค์จะเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านไม่น้อยกว่าหกเดือน
- (4) สมัครใจและเสียสละเพื่อช่วยเหลือการดำเนินงานสาธารณสุข
- (5) สามารถเสียสละเวลาสำหรับการปฏิบัติหน้าที่อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
- (6) ผ่านการฝึกอบรมและการประเมินความรู้ความสามารถตามหลักสูตรฝึกอบรมมาตรฐานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านจากสถาบันฝึกอบรมที่ได้รับการรับรองจากกระทรวงสาธารณสุข
- (7) ไม่เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ
- (8) ไม่เคยพ้นสภาพการเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเพราะเหตุตามมาตรา 34
- (9) ไม่เป็นข้าราชการการเมือง ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง สมาชิกสภาท้องถิ่น ผู้บริหารท้องถิ่น กรรมการหรือผู้บริหารพรรคการเมือง หรือเจ้าหน้าที่ในพรรคการเมือง
- (10) ไม่เป็นข้าราชการ พนักงาน หรือลูกจ้างของหน่วยงานของรัฐ ซึ่งมีตำแหน่งหรือเงินเดือนประจำหรือได้รับค่าจ้างหรือประโยชน์ตอบแทนอย่างอื่นเป็นรายเดือน เว้นแต่เป็นพนักงานหรือลูกจ้างของรัฐวิสาหกิจตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด โดยการออกประกาศจะต้องพิจารณาถึงเหตุผลและความจำเป็นด้วย
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง:
