ภาพอนาคตของระบบประกันสังคม กำลังมีทิศทางในทางบวก เนื่องจากประชาชนได้เห็นคะแนนเสียงจากการลงเลือกบอร์ดประกันสังคม ออกมาเป็นบอร์ดใหม่ ที่พึ่งได้รับการรับรองจาก กกต.ประกันสังคม ไปเมื่อวันที่ 5 พ.ย. 2569

การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมที่ผ่านมา มีประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมกว่าแต่ก่อนมากถึง 400% ปัจจุบันประกันสังคมจึงทำหน้าที่คุ้มครองคนทำงานมากถึง 25 ล้าน ครอบคลุมค่ารักษาพยาบาล ได้สวัสดิการถึงแม้จะตกงาน ว่างงาน อีกทั้งยังมีบำนาญที่เป็นสิ่งสำคัญในการรองรับชีวิตหลังเกษียณของผู้ประกันตน
ถึงอย่างนั้นการมีบอร์ดใหม่ ยังไม่ได้เป็นการรับรองความมั่นคงในอนาคตของระบบประกันสังคม เพราะยังมีช่องว่างอีกหลายจุดที่ต้องเร่งแก้ไข ไม่เช่นนั้น ระบบประกันสังคมอาจ “ล้ม” ได้ ในสักวันหนึ่ง

ความไม่มั่นคงของประกันสังคม
แน่นอนว่าคนที่จ่ายเงินเข้ากองทุนประกันสังคม คือกลุ่มคนทำงาน แต่ในปัจจุบันวัยทำงานกำลังน้อยลง ขณะที่ตัวเลขของประชากรผู้สูงวัยกำลังเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้มีผู้สูงวัยจำนวนมาก ออกมาคอยรับบำนาญมากขึ้น นั่นหมายความว่า กองทุนประกันสังคมกำลังเจอกับสถานการณ์ที่คนจ่ายเงินสมทบลดลง แต่คนรับบำนาญเพิ่มขึ้น
สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ระบุในรายการ คิดยกกำลัง 2 ว่า อีก 20 ปี เป็นไปได้สูงว่ารายจ่ายของบำนาญประกันสังคมจะสูงกว่ารายรับกองทุน และถ้ากองทุนหมดภายใน 30 ปีข้างหน้า เท่ากับว่า คนอายุ 60 ปีในวันนี้ มีโอกาสที่เงินบำนาญหมดตอนอายุ 90 ปี และคนอายุ 20 ปีในวันนี้ เงินบำนาญหมดก่อนเกษียณ เท่ากับว่าทำงานแต่ไม่ทันได้ใช้เงิน
แนวทางการไปต่อของกองทุน
มาตรการ 3 ข้อ ที่สมเกียรติมองว่า จะช่วยเข้ามาแก้วิกฤตเงินบำนาญหมดได้ คือ
- เพิ่มจ่ายสมทบ ปรับวิธีให้มีเงินเข้ามามากขึ้น ผ่านการที่ผู้ประกันตนอาจจะต้องจ่ายเงินสมทบมากขึ้น
- ลดเงินบำนาญ ลดเงินค่าบำนาญ เพื่อให้ยังไปต่อได้ในระยะยาว
- บริหารให้เก่งขึ้น ประกันสังคมอาจนำเงินที่ได้จากผู้ประกันตน มาลงทุนต่อ เพื่อให้เกิดผลงอกเงย
ทั้งนี้ ที่ผ่านมากองทุนประกันสังคมมีผลลงทุนที่ไม่ค่อยดี เมื่อเปรียบเทียบกับการทำงานของกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) แล้วพบว่า กบข. มีแนวทางการบริหารเงินที่มีประสิทธิภาพกว่า สมเกียรติยกตัวอย่างเงินสมทบ 100 บาทที่จ่ายเมื่อ 25 ปีที่แล้ว กองทุนประกันสังคมสามารถทำให้เติบโตได้เป็น 252 บาท แต่ขณะที่ กบข. สามารถสร้างการเติบโตได้เป็น 376 บาท ซึ่งมากกว่าประกันสังคม 50%
สมเกียรติสะท้อนว่าที่ผ่านมากองทุนประกันสังคม มีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้ยังบริการเงินที่เข้ามาได้ไม่ดีพอ ได้แก่ กลัวความเสี่ยงในการลงทุน จึงนำไปลงทุนเพียงพันธบัตรรัฐบาลที่ให้ผลตอบแทนต่ำ และอีกปัจจัยคือ มีความเป็นไปได้ว่ามีเงินมีการรั่วไหลจากเหตุการณ์บางอย่าง

แนวทางแก้ไขกองทุนประกันสังคม
สมเกียรติให้ความเห็นว่า ที่ผ่านมา กบข. อยู่ในมือของกลุ่มมีบริหารที่มีความเป็นมืออาชีพแม้จะเป็นระบบราชการ นำโดยผู้จัดการกองทุน กรรมการ และบอร์ดจากเอกชน ที่มีความรู้และความเข้าใจในการลงทุน ขณะที่กองทุนประกันสังคม แม้จะเป็นเงินจากเอกชน แต่กลับให้ข้าราชการเป็นฝ่ายบริหาร ซึ่งนำไปสู่การนำเงินไปลงทุนในสินทรัพย์ที่ขาดทุน
ฉะนั้นสิ่งที่สามารถทำได้ เพื่อป้องกันกองทุนฯ ล้ม คือ
- ควรเปิดโอกาสให้บอร์ดมืออาชีพด้านการลงทุนมาดูแลการลงทุน และประเมินผู้บริหารกองทุน
- สำนักงานประกันสังคมรับผิดชอบในหน้าที่เก็บเงินสมทบ จ่ายสิทธิประโยชน์ และจัดเลือกการตั้ง

อย่างไรก็ตาม การแยกบอร์ดลงทุนจากประกันสังคมให้มาอยู่ในมือของผู้เชี่ยวชาญนั้น ยังเป็นเรื่องยาก เนื่องจากต้องอาศัยในการแก้กฎหมาย แต่ทั้งนี้ก็ต้องรอดูการทำงานของบอร์ดประกันสังคมชุดใหม่ว่าจะมีแนวทางพัฒนาและจัดการเงินกองทุนฯ จำนวนหลายพันล้านอย่างไร
รายการ: คิดยกกำลัง 2 ตอน อย่าปล่อยประกันสังคม ล้มก่อนเวลา




