ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและจีนในยุคโบราณ มีการติดต่อค้าขายและความสัมพันธ์มาอย่างยาวนานตั้งแต่ยุคสุโขทัย เกิดการแลกเปลี่ยนทางการค้า การเดินทางของผู้คนและการอพยพตั้งถิ่นฐานของชาวจีนในไทย จนกระทั้งความสัมพันธ์ระหว่าง 2 ประเทศขาดหายไปจากภูมิรัฐศาสตร์การเมืองโลกยุคใหม่ จากการเปลี่ยนแปลงการปกครอง และต่อมาไทย-จีน ได้สถาปนาความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2518
ปี 2518 จุดเริ่มต้นความสัมพันธ์ไทย-จีนยุคใหม่
1 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 (1975) ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีไทย เดินทางไปเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนอย่างเป็นทางการ และได้ลงนาม “แถลงการณ์ร่วมการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตไทย–จีน” ร่วมกับ นายกรัฐมนตรี โจเอินไหล ถือเป็นการเปิดศักราชความสัมพันธ์ทางการทูตยุคใหม่อย่างเป็นทางการ ท่ามกลางสงครามเย็นระหว่างมหาอำนาจของโลก
ระหว่างวันที่ 5-11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521 (ค.ศ. 1978) เติ้ง เสี่ยวผิง ผู้นำสูงสุดของจีน เดินทางมาเยือนประเทศไทย ซึ่งช่วยกระชับความสัมพันธ์และความเข้าใจอันดีระหว่างกัน ในช่วงที่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเผชิญวิกฤติกัมพูชา ทศวรรษ 2530 (1980s–1990s) นับว่าเป็นการเดินทางมาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการครั้งแรกของผู้นำระดับสูงจากสาธารณรัฐประชาชนจีนหลังยุคปฏิวัติวัฒนธรรม ซึ่งช่วยวางรากฐานและสานสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยกับจีนให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น
ยุคหุ้นส่วนความร่วมมือทางยุทธศาสตร์
การเปลี่ยนทางเศรษฐกิจการเมืองของจีนส่งผลกระทบต่อไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังที่เคยเป็นมาตั้งแต่ยุคโบราณ เพราะจีนเป็นมหาอำนาจที่ใกล้กับไทยมากที่สุด ทำให้ไทยต้องพึ่งพาจีนค่อนข้างสูง
จากการพัฒนาเศรษฐกิจของจีนทำให้เกิดการเติบโตอย่างรวดเร็ว จนกระทั่งวิกฤตต้มยำกุ้งในปี 2540 เศรษฐกิจไทยตกต่ำ จีนได้เข้ามาแสดงบทบาทมิตรประเทศที่สำคัญด้วยการสนับสนุนเงินช่วยเหลือผ่านกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และไม่ลดค่าเงินหยวน เพื่อช่วยพยุงเศรษฐกิจในภูมิภาค
ต่อมา รัฐบาลในช่วงปี 2542 ได้สถาปนาความสัมพันธ์แบบ “หุ้นส่วนความร่วมมืออย่างรอบด้านในศตวรรษที่ 21” ระหว่างไทยกับจีน และนำไปสู่ความตกลงการค้าเสรี (FTA) ไทย–จีน เริ่มมีผลบังคับใช้ในส่วนของสินค้าผักและผลไม้ ทำให้การค้าระหว่างสองประเทศเติบโตแบบก้าวกระโดด ในปี 2548
หลังจากนั้นในปี 2553 จีนได้กลายเป็น “คู่ค้าอันดับ 1 ของประเทศไทย” และกลายเป็นตลาดส่งออกที่สำคัญ รวมถึงแหล่งท่องเที่ยวหลักของไทย
ความร่วมมือด้านเศรษฐกิจเป็นหัวใจของความสัมพันธ์ไทย-จีน ซึ่งเข้มข้นขึ้นจากการบังคับใช้ FTA อาเซียน-จีนตั้งแต่ ม.ค. 53 และยกระดับอีกครั้งในปี 62 โครงสร้างพื้นฐานเชื่อมโยงภูมิภาคเป็นเสาหลักสำคัญ ได้แก่ เส้นทาง R3A, R8, R9, R12 ที่เชื่อมภาคเหนือและอีสานของไทยกับจีนตอนใต้ผ่านลาวและเวียดนาม การก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงไทย-ลาว-จีน และความร่วมมือไตรภาคีไทย-จีน-ญี่ปุ่นในโครงการรถไฟเชื่อมสามสนามบินและเมืองอัจฉริยะใน EEC นอกจากนี้ยังมีกลไกคณะกรรมการร่วมระดับรองนายกรัฐมนตรีด้านการค้า การลงทุน และความร่วมมือทางเศรษฐกิจ
ยุค “หนึ่งแถบ หนึ่งเส้นทาง”
ตั้งแต่ปี 2556 ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ประกาศนโยบาย Belt and Road Initiative (BRI) หรือ “ข้อริเริ่มสายเบลต์และถนน” ซึ่งประเทศไทยกลายเป็นหมุดหมายสำคัญในเส้นทางรถไฟความเร็วสูงเชื่อมภูมิภาค ซึ่งต่อมาในปี 60 รัฐบาลไทยลงนามเดินหน้าโครงการ รถไฟความเร็วสูงไทย–จีน (ช่วงกรุงเทพฯ–นครราชสีมา) เพื่อเชื่อมโยงยุทธศาสตร์ระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก (EEC) เข้ากับยุทธศาสตร์ของจีน
ความสัมพันธ์ระหว่าง 2 ประเทศแน่นแฟ้นขึ้น โดยมรปี 65 ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง เดินทางมาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการในฐานะแขกของการประชุม APEC 2022 โดยทั้งสองฝ่ายได้ออกแถลงการณ์ร่วมว่าด้วย “การมุ่งสู่ประชาคมอนาคตร่วมกันไทย–จีน เพื่อความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืนยิ่งขึ้น”
ยุคปัจจุบัน หมุดหมายครบรอบความสัมพันธ์ไทยจีน 50 ปี
ในปี 68 ถือว่าเป็นปีแห่งการยกระดับความสัมพันธ์ยิ่งขึ้น โดยเป็นปีเฉลิมฉลองครบรอบ 50 ปี การสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตไทย–จีน มีกิจกรรมแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม การค้า และการท่องเที่ยวระดับเมกะโปรเจกต์ตลอดทั้งปี
ต่อมาปลายปี 68 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนอย่างเป็นทางการ ตามคำทูลเชิญของประธานาธิบดี สี จิ้นผิง นับเป็นประวัติศาสตร์หน้าสำคัญที่สะท้อนถึงความสัมพันธ์อันแนบแน่นในระดับราชสำนักและระดับผู้นำสูงสุด
ความสัมพันธ์ก้าวเข้าสู่ทศวรรษที่ 6 มีการร่วมมือและเน้นความร่วมมือเชิงลึกในหลายด้าน โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ เศรษฐกิจดิจิทัล ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ที่ทุนจีนเข้ามาตั้งฐานการผลิตในไทยจำนวนมาก จนกลายเป็นกลุ่มนักลงทุนในอันดับต้น ๆที่ลงทุนในไทย
ที่มา: กระทรวงการต่างประเทศ
