วชิรวิทย์ เลิศบำรุงชัย

ปัญหางบประมาณ”บัตรทอง”ในพื้นที่กทม. ต้องจ่ายแบบไหน จึงจะทำให้ผู้ป่วยผู้มีสิทธิสามารถเข้ารับบริการโดยไม่ต้องใช้ใบส่งตัว ขณะที่ ผู้ให้บริการอย่างคลินิก และโรงพยาบาลต้องอยู่รอดไม่มีปัญหาขาดสภาพคล่อง

การเปิดคลินิกพรีเมียม 238 แห่งของกระทรวงสาธารณสุข ยังมีคำถามว่าช่วยลดรอคอยหมอ และ เพิ่มทางเลือกให้กับประชาชนผู้มารับบริการ แต่เหรียญอีกด้าน อาจเพิ่มความเหลื่อมล้ำในการให้บริการทางการแพทย์มากขึ้น ขณะที่ไม่สามารถแก้ปัญหาการขาดสภาพคล่องของโรงพยาบาลรัฐได้จริง

การแก้ปัญหาสุขภาพ อาจจะเป็นโจทย์ใหญ่ของผู้ว่า ฯ กทม.คนใหม่ เป็นงานค้างจาก "เส้นเลือกฝอย" ของ "ชัชชาติ" เพราะตลอด 3 ปีที่ผ่านมา ปัญหา”ใบส่งตัว”ของระบบหลักประกันสุขภาพ หรือ บัตรทองในพื้นที่ กทม.มีปัญหามากที่สุด จนอาจต้องเป็นโจทย์ร่วม กทม.และสปสช.ในการร่วมแก้ปัญหา

วิกฤตการเงินโรงพยาบาลชายแดน ที่เกิดขึ้นมาโดยตลอด แต่ที่ผ่านมาไม่เคยถูกแก้ไขในเชิงระบบ มีเพียงธารน้ำใจผู้บริจาคช่วยโรงพยาบาล ซึ่งไม่ทำให้เกิดการแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน ข้อเสนอ “อุ้มผางโมเดล” ต้นแบบแก้รพ.ชายแดน จึงน่าจะเป็นทางออกที่พลิกจากวิกฤตให้เป็นโอกาสได้

ไม่เพียงโรงพยาบาลอุ้มผาง จ.ตาก ที่มีปัญหาสภาพคล่องต่อเนื่องมานาน แต่สภาพปัญหาที่เกิดกับ 5 โรงพยาบาลชายแดน ก็ไม่ได้แตกต่างกัน เนื่องจากภาระค่ารักษาพยาบาลสูงกว่างบประมาณที่รองรับ เพราะมีผู้ป่วยนอกระบบสิทธิสุขภาพจำนวนมาก แม้จะมีเงินบริจาคเข้ามา แต่ก็แก้ปัญหาเพียงระยะสั้น

ปัญหาวิกฤตสภาพคล่องโรงพยาบาลอุ้มผาง ที่เกิดขึ้นมาโดยตลอด เนื่องจากภาระการรักษามีมากกว่างบประมาณที่สามารถเบิกได้ โดยสถานการณ์ในปี 69 ก็ยังเป็นเช่นเดิม ยังคงมีปัญหาเงินบำรุงโรงพยาบาลติดลบ ส่วนหนึ่งมาจาก "สถานะบุคคล" ของผู้เข้ามารับบริการ กว่า 60% ไม่มีสิทธิเต็มรูปแบบ

กระทรวงสาธารณสุขเปิดตัวกรอบนโยบาย 2569–2573 มุ่งยกระดับระบบสุขภาพไทยให้ครอบคลุม ทันสมัย และแข่งขันได้ในเวทีโลก ภายใต้วิสัยทัศน์ “สุขภาพดีทุกช่วงวัย สร้างเศรษฐกิจไทย ด้วยนวัตกรรมและภูมิปัญญา”

ตลอด 2 ตอนที่ผ่านมา ภาพของ “ต้นทุนโรงพยาบาล” สะท้อนความท้าทายสำคัญของระบบสุขภาพไทย ทั้งความแตกต่างของภารกิจหน่วยบริการ ความจำเป็นในการปรับระบบจ่ายให้สอดคล้องต้นทุนจริง และแนวคิดการใช้ทรัพยากรร่วมกันเพื่อลดความซ้ำซ้อนของการลงทุน แต่การวัดผล เมื่อจ่ายตามต้นทุนแล้ว ประสิทธิภาพต้องตามมา

“ต้นทุนการรักษา” ของโรงพยาบาลในระบบสุขภาพไทยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะระหว่างโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยที่ดูแลผู้ป่วยซับซ้อน กับโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขที่รับภารกิจบริการประชาชนในวงกว้าง คำถามสำคัญจึงตามมาทันทีว่า เมื่อโครงสร้างต้นทุนไม่เท่ากัน ระบบควร “จ่ายชดเชย” เท่ากันหรือไม่