การก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอาจไม่ใช่เรื่องแปลก แต่การเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยนั้น เกิดขึ้นเร็วมาก และตกอยู่ในสถานการณ์ “แก่ก่อนรวย” ซึ่งเป็นโจทย์ใหญ่ที่ทุกภาคส่วนต้องเร่งหาแนวทางรับมือ
รศ.เฉลิมพล แจ่มจันทร์ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยว่า ปัจจุบันมีผู้สูงอายุไทยเพียง 37% หรือประมาณ 1 ใน 3 เท่านั้นที่ยังคงทำงานอยู่ โดยมี 5 ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ ได้แก่ ) จำเป็นต้องทำ 2.) การมีความพร้อม 3.) สภาพแวดล้อม ทัศนคติ และมโนทัศน์ทางสังคม 3.) การมีโอกาสในการทำงาน และ 5.) ความคุ้มเสี่ยง ซึ่งส่วนใหญ่มักไม่มีทางเลือก “จำเป็นต้องทำ” เพราะมีรายได้ไม่เพียงพอ ส่วนที่เหลือมีทั้งคนที่พร้อมป็นแต่ไม่มีโอกาส หรือบางคนพร้อม แต่มองว่าไม่จำเป็น
การส่งเสริมผู้สูงอายุให้ยังคงอยู่ในตลาดแรงงาน ถือเป็นทางรอดในวันที่โครงสร้างประชากรเปลี่ยน เพราะผู้มีอายุ ตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป ยังคงมีศักยภาพ และยังเป็นกำลังสำคัญที่จะช่วยพัฒนาประเทศในวันที่วัยแรงงานลดลง
กฤษฎี ตั้งจิตถนอมสิน เป็นหนึ่งในผู้สูงวัยที่ยังคงทำงาน แม้อดีตจะเป็นวิศวกรระบบ แต่ชีวิตพลิกผันจากพิษเศรษฐกิจ ทำให้ต้องตกงานในวัย 35+ ไปสัมภาษณ์งานใหม่มาหลายแห่งแต่ก็ไม่มีใครรับเพราะอายุเยอะ จนเห็นประกาศของเพจ “มนุษย์ต่างวัย” จึงเข้าอบรมโครงการ “พี่ที่ปรึกษา” จนปัจจุบันสามารถผันตัวมาเป็นที่ปรึกษาให้บริษัท SMEs ไทยหลายแห่ง รวมถึงยังปั่นจักรยานไปเป็นบาริสต้าอีกด้วยในวัย 62 ปี
สิ่งเหล่านี้สะท้อนว่า “สิทธิในการมีงานทำของผู้สูงอายุ” ยังไม่ได้รับการสนับสนุนเท่าที่ควร ซึ่ง วสันต์ ภัยหลีกลี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ มองว่า สังคมเปลี่ยนและผู้สูงอายุไทยมีอายุเฉลี่ยยืนขึ้น ถึงเวลาต้องปรับให้มีกฎหมายเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุ เพื่อคุ้มครองสิทธิผู้สูงอายุ ให้มีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการทำงาน มีหลักประกันรายได้ที่เพียงพอ และมีศักดิ์ศรีในการใช้ชีวิต
ส่วนการ “ขยายอายุเกษียณ” นั้น วงเสวนามองว่า อยากให้เป็นไปแบบสมัครใจ เพราะการบังคับอาจส่งผลกระทบในวงกว้าง
สุดท้ายอยากให้ปรับนิยามของ “ผู้สูงอายุ” ให้เหมาะสมด้วย เพราะมีตัวเลขจากสำนักงานสถิติแห่งชาติพบว่า ผู้มีอายุ 55-59 ไม่มีใครบอกว่าชราภาพ แต่เมื่อเข้าสู่วัย 60 ปี คนเกือบ 20% มองว่าตัวเองชราภาพทันที เหมือนโดนสะกดจิต ซึ่งส่งผลต่อทัศนคติในการทำงาน จึงควรปรับนิยามอายุเพื่อส่งเสริมการทำงานในวัยหลัง 60 ปี
ประสาน อิงคนันท์ ผู้ก่อตั้งเพจมนุษย์ต่างวัย ทิ้งท้ายอีกว่า การขับเคลื่อนสังคมสูงอายุ ปัจจุบันยังทำงานกันแยกส่วน ขาดเจ้าภาพหลักในการขับเคลื่อน จึงอยากให้รัฐให้ความสำคัญ พร้อมชวนทุกภาคส่วนสร้างพื้นที่และแพลตฟอร์ม เพื่อกระตุ้นให้สังคมไทยตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงและเตรียมพร้อมรับมืออย่างจริงจัง

สำหรับเวที “Policy Forum ครั้งที่ 42 : The Next Chapter ชีวิตไม่เกษียณ” จัดขึ้นเมื่อวันอาทิตย์ที่ 22 มิถุนายน 2568 ณ Impact Exhibition Hall 8

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง :

ข่าว ล่าสุด

สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเตหะราน แจ้งเตือนขั้นสูงสุด – สั่งคนไทยเตรียมพร้อมอพยพตลอดเวลา

ร้องเรียน “ปากีสถาน” เสนอตัวจัดเจรจา “สหรัฐฯ-อิหร่าน” รอบ 2

“สี จิ้นผิง” เสนอ 4 ข้อริเริ่ม สร้างสันติภาพ “ตะวันออกกลาง”